رۆڵی ئەرێنی بافڵ جەلال تاڵەبانی لە پڕۆسەی سیاسی عێراقی نوێدا

چێنەر شەرعی

لە دوای گۆڕانی سیاسی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، وڵاتەکە چووە ناو قۆناغێکی ئاڵۆز و نائاسایی بۆ گواستنەوە بۆ سیستەمێکی فرەحزبی و دیموکراتیک. ئەم قۆناغە نوێیە پێویستی بە کەسایەتی سیاسییەکان هەبوو کە بتوانن لە نێوان جیاوازییە نەتەوەیی و ئایینییەکاندا، کێشەی فێرکاری و لاوازی دامەزراوەکان چارەسەر بکەن. لەم چوارچێوەیەدا، بافڵ جەلال تاڵەبانی وەک کاراکتەرێکی کاریگەر دەردەکەوێت کە ڕۆڵێکی ئەرێنی لە پڕۆسەی سیاسی عێراقی نوێدا گێڕاوە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی نوێنەری نەوەیەکی نوێی سەرکردایەتی سیاسی کوردی عێراقییە کە هەوڵ دەدات نێوان میراتی سیاسی و پێداویستییەکانی حکمرانیی سەردەمی نوێدا هاوسەنگی دروست بکات. وەک کوڕی سەرۆکی کۆچکردوو مام جەلال تاڵەبانی یەکێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی عێراقی دوای ٢٠٠٣، بافڵ تاڵەبانی میراتێکی سیاسی وەرگرتووە کە لەسەر گفتوگۆ، ڕێککەوتن و هاوبەشی نیشتمانی بنیات نراوە و بەشداریی چالاک لە چاکسازی سیاسی، ڕێکخستنی ناو حزب و پشتیوانی لە ئارامیی نیشتمانی دروست بووە.

یەکێک لە گرنگترین بەشداربوونەکانی بافڵ تاڵەبانی ئەوەیە کە هەوڵی داوە دامەزراوەکان لە هەرێمی کوردستاندا بەهێز بکات و هاوکات پەیوەندییان بە سیستەمی فیدراڵی عێراقەوە باشتر بکات. لە ڕێگەی ڕۆڵی سەرکردایەتییەوەی لە یەکێتی نیشتمانی کوردستان، گرنگی داوە بە چاکسازی ناوخۆیی، ڕێکخستنی دامەزراوەیی و نوێکردنەوەی شێوازی بڕیاردان. ئەم هەوڵانە ئامانجیان ئەوە بووە کە باوەڕپێکردن و قەدری بەشداری سیاسی کورد لە ئاستی فیدراڵی زیاد بکات.

لە ئاستی نیشتمانی، بافڵ جەلال تاڵەبانی ڕۆڵێکی دروست و بنیاتنەر گێڕاوە لە پێشخستنی گفتوگۆ نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی ناوەندی لە بەغدا. لە کاتە قەیرانییەکاندا، بەتایبەتی لە بابەتەکانی ناوچە ناکۆکەکان، دابەشکردنی بوجە و هاوکاریی ئاسایشی، ستراتیژەکەی زۆربەی کات گفتوگۆ بووە نەک توندوتیژی. ئەم هەڵوێستەش یارمەتیدەر بووە بۆ کەمکردنەوەی تێکچوونی سیاسی و بەردەوامبوونی پەیوەندییەکان نێوان هەولێر و بەغدا.

هەروەها، بافڵ تاڵەبانی پشتگیری لە ئارامی سیاسی کردووە وەک بنچینەیەک بۆ گەشەی ئابووری و هاوسەنگی کۆمەڵایەتی. بە پشتیوانی لە هاوکاری فیدراڵی، ڕێکخستنی هەوڵەکان بۆ دژایەتی تێرۆریزم و جێبەجێکردنی میکانیزمە دەستورییەکان، ئەو بیرۆکەی پشتگیری کردووە کە بەشداری کورد لە سیستەمی سیاسی عێراق پێویستە بۆ یەکگرتووی نیشتمانی، نە بۆ دابەشبوون.

لەگەڵ ئەمانەشدا، وتاری سیاسیی بافڵ تاڵەبانی زیاتر و زیاتر گرنگی داوە بە بەشداری گەنجان، چاکسازی حکمرانی و لێپرسینەوە. ئەم بابەتانەش گونجاون لەگەڵ داواکارییە گشتییەکان لە کۆمەڵگایەکدا کە داوای ڕوون و سەرکردایەتیی کارامە دەکات. لە ڕێگەی ئەم هەڵوێستانەوە، بافڵ جەلال تاڵەبانی یارمەتیدەر بووە لە گۆڕینی چاوەڕوانی سیاسی لە ناو کۆمەڵگای کوردی و عێراقی.

لە کۆتاییدا، دەتوانرێت بڵێین ڕۆڵی ئەرێنی بافڵ جەلال تاڵەبانی لە پڕۆسەی سیاسی عێراقی نوێدا لە هەوڵەکانی بۆ گفتوگۆ، چاکسازی دامەزراوەیی و هاوبەشی نیشتمانی دەردەکەوێت. هەرچەندە عێراق هێشتا ڕووبەڕووی کێشە سیاسییە گەورەکانە، بەڵام سیاسەتەکەی ئەو نیشانەی هەوڵێکە بۆ چوونەدەرەوە لە سیاسەتی قەیرانی و گواستنەوە بۆ داهاتویەکی سیاسی ئارامتر، هاوبەشتر و لەخۆگرتووتر.