پێگە بەهێزەکەی سەرۆك مام جەلال

بارزان شێخ عوسمان

لە 18 ی کانون دا    ، پێگە بەهێزەکەی سەرۆك مام جەلال زیاتر بەرجەستە بو 

راستە سەرۆك مام جەلال لە شەوی 17ی کانونی یەکەمی 2012 دا توشی جەڵتەی دەماغ بو ، بەڵام   سەرلەبەیانیەکی زوی  سێ شەممە هەژدەی  کانونی یەکەم،  هەواڵێکی پڕ داخ و ئەسەف  بوە دەسپێکی ئەو رۆژەی کوردستان و عێراق و  ناوچەکە ، لە وڵاتانی تری جیهانیش  بەرەبەیان یا نیوەشەو و شەوێکی  پڕ لە دڵەراوکێ و نیگەرانیی بو  بەلای سیاسەتمەداران وناوەندەکانی بڕیار بەدەست و کەناڵە دیپلۆماتییەکانەوە .

نەخۆشییە لەناکاوەکەی سەرۆك مامجەلال  بومەلەرزە ئاسا نەك هەر ناخ هەژێن بو ، بەڵکو بارودۆخ هەژێنیش بو. 

ساڵی رابردو وردەکاریی زۆری کاردانەوەکانی ئەو بەیانییەم خستە رو کە تیایدا هەواڵی نەخۆش کەوتنی سەرۆك لە سایتی سەرۆکایەتیی کۆماری عێراقەوە بڵاو کرایەوە .

ئەمساڵ دەمەوێت هەر بەتەنیا  قسە لەسەر دیمەنە ناخۆش و غەمبارییەکان نەکەم  بەڵکو  ئەو ئاسەوارانە بخەمە رو کە نەخۆش کەوتنی سەرۆك مامجەلال جێی هێشت لەسەر رەوتی روداوەکان . 

ئاخر سەرۆك مامجەلال  تەنیا یەك لایەنی ژیانی نییە کە لەبارەیەوە بدوێیت ، بەڵکو ئۆقیانوسێکە کۆتایی نییە، تا  بچیتە نێو قوڵایی  فیکر ، ئەزمونە سیاسیی و دیپلۆماتییەکەی و  هەڵوێست و خەباتەکەی  هەر خاڵ و زانیاریی تازەت بەرچاو دەکەوێت . 

راستە وەك  فەخامەتیان هەمیشە دوپاتی کردوەتەوە ئەو گۆچانی سیحریی پێ نییە  لە شەو و رۆژێکدا   بارودۆخەکە  بگۆڕێت بەو جۆرەی دڵمان دەیخوازێت  ، بەڵام سەنگ و پێگە سیاسیی و مێژوییەکەی ببونە فاکتەرێك کە نەك تەواوی کۆمەڵانی خەڵك ، بەڵکو هێزە سیاسییەکان  و سەرکردەکانیان ، هێزەکانی ناوچەکەو جیهانیش ئومێدێك هەڵ بچنن ، کە ئەگەر ئاشتییەکی سەرتاسەریی و تۆکمەش نەیەتە ئاراوە ، لانی کەم  ناکۆکەکان و دژەکان جاروبار  پێکەوە دابنیشن ، ئەگەر هێزە ئیقلمیی و جیهانییەکان  بەرژەوەندییەکان بەریەکتریش بکەوێت  و ناتەباش بن ، بەڵام عێراق نەکەنە مەیدانی ململانێ و جەنگەکانیان ،  ئەگەر باری ئابوریی داتەپیوی (پشتبەستو  تەنیا بە داهاتی نەوت )بەو جۆرەش نەبوژێتەوە کە داوای دەکەین ،  بەڵام جۆرێك لە بوژانەوە و  وەبەرهێنانی بەخۆوە بینی ، ئەگەر دەستوەردانە ناوچەیەکانیش بنبڕ نەبوبن ، ئەوا سەربەخۆیی بڕیار بگەڕێتەوە  بۆ عێراق خۆی ، ئەگەر ململانێ و ناکۆکیی دەیان سەدەی رابردوی نێوان شیعە و سونەش چارەسەر نەبێت  ، ئەوا  جۆرە هاوبەشییەك لە حوکمڕانیی و تێگەیشتنێکی سیاسیی لە نێوانیاندا بێتە کایەوە کە کەمێك ناکۆکییەکان سڕ بن  ، ئەگەر لە هەرێمی کوردستان شەڕی براکانیش بەتەواوی چارەسەر نەکرابێت ، خۆ ئاشتییەکی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی دروست ببو کە بۆ ئێجگاریی  کۆمەڵانی خەڵك  تارمایی شەڕ ، هەژاریی ،نەداریی و ئاوارەیی یان لەبیر بچێتەوە  ، ئەگەر مەترسییەکانی تێرۆر بە ناوە جیاجیاکانییەوە لە رەوینەوەشدا نەبێت ، ئەوا راستەوخۆ  هەڕەشە نەبن  لەسەر تەواوی ژیانی دانیشتوان ،(وەك ئەوەی کە ساڵی2014  لە موسڵ وشەنگال بینیمان) ، ئەگەر گەندەڵیی رەگ و ریشەشی دەرنەهێنرابێت، ئەوا لە حاڵەتەوە نەبێتە  دیاردە، بە کورتیی ئەگەر سەرۆك مامجەلال نەخۆش نەکەوتایە و دواتر جێی نەهێشتینایە،  هیچ کام لەم دیمەنە نەرێنی و دزێوانەی ئەمڕۆی گۆڕەپانی سیاسیی ،ئەمنیی ، ئابوریی، کۆمەڵایەتیی و فەرهەنگیی لە وڵاتەکەماندا نەدەبینران !. 

ئەو  روانینە  هەر گوزارشت لە بەندە خۆم  ناکات،  گوزارشتی گەلی کوردستان وعێراقە بە بیروبۆچونە جیاوازەکانیانەوە، روانینی ناوەندە سیاسیی ،حکومیی ،دیپلۆماتیی و هێزە دیموکراتخوازەکانی ناوچەکە و جیهانیشە . ئەوەبو لە رۆژی سێشەمە18ی  کانونی یەکەمی 2012و رۆژانی دواتریش .هەمو کەناڵە جیهانییە  جێ باوەڕەکانی ئەو سەردەمە هەواڵەکەیان کردبوە  سەردێر ، بەدواچونی بەردەوامیان هەبو ، هەر دوای یەکەم لێدوانی بەندە سەبارەت بە دۆخی تەندروستیی سەرۆك بۆ  (العراقیە) ،ئاژانسی ئەنادۆڵ و بی بی سی ،  مۆبایلەکەم وەستانی نەبو لە هەمو لایەکەوە پەیوەندییان پێوە دەکردم تا دوایین گۆڕانکاری باری تەندروستیی سەرۆكیان پێ بڵێم ، تەنانەت چەند کەناڵێکی دیپلۆماتیش ویستیان لەزاری بەندەوە دوایین هەواڵ بزانن . 

ئاخر سەرۆك مامجەلال رۆڵ و سەنگ و پێگەیەکی جیا لە ئاسایی هەبو کە لە ئاستیی جیهانیشدا بێ وێنە بو.

ئەگەر بە بروسکە و لێدوانەکانی سەرکردە سیاسییەکانی کوردستان ،عێراق ،ناوچەکە و جیهاندا  بچینەوە  لە سەرۆك مەسعود بارزانییەوە تا سەرکردەکانی تری کوردستان وعێراق و ناوچەکە و تا دەگاتە سەرۆك ئۆباما و سەرکردەکانی ئەوروپا ، هەست  دەکەین و ئەو راستییەمان لا بەرجەستە دەبێت کە ئەو پەرۆشییە بۆ باری تەندروستیی و چاوەڕوانیی بۆ هەواڵی بەردەوامیی ژیانی سەرۆکی وڵاتێك ئاماژەیە بۆ پێگەی بەهێزی سەرۆك مامجەلال  لە هەمو ئاستەکاندا (کە بۆ هیچ سەرۆك و سەرکردەیەکی تر نەبینراوە) .

ئاماژەیە بۆ ئەو خەسڵەت و  ئەزمون دیدەییەی  بەڕێزیان  کە وایکردوە جیاواز بێت لە هەر سەرۆك کۆمار و سەرکردەیەکی تر ، ئاماژەن بۆ سەنگ و قورسایی مامی گەورەمان لە گۆڕینی رێڕەوی روداوەکان و وەرچەرخانە سیاسییەکاندا (بەو جۆرەی کە خۆی روداوی دروست دەکرد). 

نەخۆشکەوتنە قورسەکەی ئەو ساڵەی مامجەلال ، تەنیا لای سیاسییەکان مایەی نیگەرانیی نەبو ، بەڵکو  لە ئاستیی جەماوەرییش کاردانەوەی هەبو .  لێدوانی خەڵك  بۆ کەناڵەکان لەو رۆژەدا بەڵگەی زیندون کە سەرۆك مامجەلال چەندە مەزن بوە لای تەواوی جەماوەری وڵاتەکەی ، نهێنی ئەو خۆشویستنەشیان  هەر لەو روانگەیەوە بوە کە تاکە سەرۆك بوە لە ناوچەکەدا بە راستیی ژیانی خۆی تەرخانکردوە بۆ ئەوەی خەڵك  بێ جیاوازیی لە خۆشگوزەرانیی، ئارامیی ، ئاسایش ، ئازادیی و دیموکراسیی بێ بەش نەبن .

چەندین کێشە و ململانێ لە ئارادا بون  ، ئەگەر دانایی و پراگماتیی سەرۆك مامجەلال نەبوایە   ،عێراق و ناوچەکە دەکەوتنە لێواری  ترسناك .هەر بۆیە  نەك سەرکردە کوردستانی و عێراقییەکان ، بەڵکو ناوچەیی و جیهانییەکانیش بە پێویستیان دەزانی  راوێژی پێ بکەن و روانینەکانی بزانن . 

سەرۆك مامجەلال سیاسەتمەدار و دیپلۆماتێکی واقیع بین بو ، بۆیە هەمیشە بە تەگبیر و بەکارهێنانی باشترین رێگە ،  بیری لە چارەسەرکردنی هەرکێشەیەك  دەکردەوە . 

سروشتی عێراق و ناوچەکە وا  هەڵکەوتوە کە هەرگیز بێ کێشە نەبوە ،  کەچی سەرۆك مامجەلال هیچ کاتێك بەشێك نەبوە لە کێشەکان بەڵکو چارەسەرکەریان بوە ، ئەوەش  نیشانە و هێمایە بۆ پێگەی بەهێز و سەنگە سیاسییەکەی تا هەموان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان روی تێ بکەن ،هەر لەو روانگەیەشەوە بوە کە هەمویان بەڕێزیان وەك پارێزەری خۆیان بزانن .بەڵگەی ئەو نمونانەش لێدوان و بروسکەکانی ئەو رۆژگارەیە کە هەموی بە پەرۆشیی جدییەوە چاوەڕێی هەرچی زوتری چاك بونەوەی بون  ، بروسکە و لێدوانەکانی تەواوی گەورە لێپرسراوان هەموی پڕن لەو راستییانەی کە لە ماوەی ئەو دەساڵەدا سەرۆك مامجەلال چ رۆڵێکی مەزنی بینیوە لە  هێنانە کایەی  کەش و هەوای لەبار  بۆ سەرخستنی  دیالۆگی سیاسیی لە ناوچەکەدا  و بنیاتنانی عێراقێکی دیموکراتی فیدراڵی یەکگرتوی سەربەخۆ و تیایدا ئاشتیی و ئاسایش بەرقەرار بێت ، بەو جۆرەی  سازانی بەرژەوەندیی وڵاتانیش لە ناوچەکەدا  زامن بێت . 

ئەگەر هەمو بروسکە و لێدوانەکان وەك یەکیش نەبن بەڵام لەروی مانا و واتاوە یەک مەبەستیان تیادا بەرجەستە بوە، ئەویش کار و تەگبیری زۆر مابو تا لەگەڵ سەرۆك مامجەلالی مەزندا بیگەیەننە ئەنجام و تەواوی بکەن ، ئەوەش ئەو مانایە دەدات بە دەستەوە کە مامی  مەزن پێگە و قورساییەکی وا کاریگەریی هەبوە کە بۆ هەموان پێویست بوە ، بەداخەوە ئەو پێگەیە تا ئێستا پڕ نەکراوەتەوە.

PUKMEDIA
بارزان شێخ عوسمان