"ڕاگەیاندن و بەرپرسیارێتی ئەخلاقی"

پەرێز عومەر

لە دونیای ئەمڕۆدا راگەیاندن چەندین جۆری هەیە کە نابێت هیچان بەدەربن لە بەرپرسیارێتی ئەخلاقی لە چوارچێوەی ئەرکی پیرۆزی گەیاندنی راستیەکان، تاوەکو  هاوڵاتیان ئازادانە هەڵسەنگاندن بۆ رووداوەکان بکەن و هەڵوێستی دروستیان بەرامبەر هەموو رووداوەکان هەبێت. 

بەڵام بەداخەوە لە هەرێمی کوردستان بەشێک لە راگەیاندنە زەبەلاحەکان بە‌پشتوانی کۆمەڵێک دەسەڵاتدار بێ گوێدانە بەها مرۆڤی و یاساییەکان تەواوی کارەکانیان بۆ هەڵخەڵەتاندنی شەقام و تێکدانی ئاشتی کۆمەڵاتی و چاندنی رق و کینە تەرخان کردووە.

لەدوای شەڕی نەگریسی ناخۆوە هیچ کاتێک بەقەد ئێستا  ئەم شێوازە پەیڕەو نەکراوە. 

هەمان گروپ چەندین ساڵە تەواوی تواناکانیان لە رووی دارایی و ماددی و مەعنەوی تەرخان کردووە بۆ تێکدانی کۆمەڵگا و پرەنسیپە جوانەکانی داب و نەریتی کوردەواری.

 بەداخەوە  بە‌پشتیوانی ناحەزانی کوردو کوردستان تا ئاستێک ئامانجەکەیان پێکاوەو لە ئێستاشدا بەتەواوی کار لەسەر چاندنی دووبەرەکی و تێکدانی ئاشتی کۆمەڵایەتی دەکەن. بەشێوەیەک کە هەست بەوە دەکرێت کە دەزگای زەبەلاحی هەواڵگری لەپشت ئەم شێوازە راگەیاندنە هەن، کە چەند ئامانجێکیان هەیە لەوانە:

. دابڕانی کۆمەڵایەتی. 

. تێکدانی ئاشتی کۆمەڵایەتی،

. نەمانی متمانە لەنێوان خەڵک و ڕەخنەگران. (جا ڕەخنەگرەکان ئۆپۆزسیۆنبن، یان خەڵکی ناڕازی و بێلایەن) یان هەر کەسێک کە رەخنەی لە دەسەڵاتی ئێستا هەبێت.

. ناشرین کردنی کەسایەتە دڵسۆزە خاوەن  هەڵوێستەکانی کۆمەڵگا، تا شەقام گوێیان لێ نەگرێت.

. بێکەسایەتی کردنی گەنجان و لەباربردنی تواناکانیان.

. بێدەنگ کردن و بێهەڵوێست کردنی شەقام.

. بڵاوکردنەوەی بێئومێدی.

. لەناو بردنی شوناس و تایبەتمەندیە نەتەوەییەکان کە دەیان سەدەیە دوژمنان ئامانجیانە و نەیان توانی.

. بێئیرادەکردنی گەنج و تاکی کورد.

هەریەک لەم خاڵانەی سەرەوە بۆ گەلێک کەتا ئێستا مافە نەتەوەیی و نیشتمانیەکانی بەدەست نەهێناوە و ناسنامەکەی لەژێر مەترسیدا ماوە، تەواو ترسناکە. لەلایەکیترەوە ئەم پەرتەوازەکردن و لەناوبردنی متمانەیە لەپێناو درێژەدانە بەسیاسەتی ڕوتاندنەوەی خەڵک و گەشەدانە بە‌و بازرگانیەی لەسەر قوت و خوێن و تەندروستی خەڵکی کوردستان بەڕێوە دەچێت.

جگە لەو هەموو مەترسیانەی لە ئەنجامی ئەو گوتارە رووبەرووی خەڵکی کوردستان دەبنەوە، بێڕێزیەکی گەورەشە بەرامبەر بە هاوڵاتیان و خەڵکی قوربانیدەری کوردستان کە شایانی هەموو خزمەت و رێز لێگرتنێکن. کاتێک دامەزراوەی زەبەلاحی تایبەت بۆ هەڵخەڵەتاندنی جەماوەر تەرخان دەکەیت بیرت لەوە کردۆتەوە کە  ئەمە ئەوپەڕی بێڕێزیە بەرامبەر بەو کەسانەی باوەڕت پێدەکەن و تا ئێستا پشتیوانیت دەکەن؟ ئەمە لەکاتێکدا لەسەر حسابی برسیکردنی خەڵک ئەم چەواشەکارانە گوژمەی زەبەلاحیان بۆ تەرخان کراوە.

کەواتە بە‌پارەی قوتی خەڵک هەڵدەستن بە‌گاڵتەکردن بە عەقڵ و هەست و نەستی خەڵک و هەڵخەڵەتاندنیان.

لێرەدا زۆربەکورتی لایەنەکانی دەرەوەی ئەو بەرەیە دەبێت کۆشش بکەن بۆ راستکردنەوەی چەواشەکاریەکان و گەیاندنی راست و دروستی تەواوی رووداوەکان بە زمانێکی پڕۆفیشیناڵی دوور لە کاردانەوە. بە هاوڵاتیان.

هەروەها هاوڵاتیانیش ئەرکە لەسەریان خۆیان بپارێزن لە کاریگەریکانی ئەم چەواشەکاریە و خۆیان هەڵسن بەگەڕان بەدوای راستیەکاندا. هەڵوێستیش وەرگرن بەرامبەر هەر کەس و لایەنێک کە هەوڵی چەواشەکردنیان بدات. 

لە کۆتاییدا داواکارم هەڵمەتێکی خۆڕسکی جەماوەری بۆ‌ بلۆک کردنی دەزگا چەواشەکارەکاان دەست پێ بکات و هەر کەس و لایەنێک بەم کارە دزێوە هەڵسا لە هەموو پلاتفۆڕمە کۆمەڵایەتیەکان بلۆکی بکەن. 

تۆی هاووڵاتی شایانی ڕێزگرتنیت لە ڕێگای گەیشتن بە ڕاستیەکان.

PUKMEDIA