ئه‌نیتشاین، بۆ له‌ئه‌ڵمانیا هه‌ڵات؟

.

دوای ئه‌وه‌ی ئه‌دۆڵف هیتله‌ر رابه‌ری نازیه‌كان ده‌سه‌ڵاتی له‌ئه‌ڵمانیا گرته‌ ده‌ست، ئه‌نیشتاین گه‌وره‌ فیزیكزانی جیهان، له‌ڕێگه‌ی وڵاتی به‌لجیكاوه‌ به‌ره‌و ئه‌مریكا هه‌ڵات.

به‌پێ زانیاریه‌كان، كه‌له‌لایه‌ن ناوه‌نده‌ زانستی و سیاسیه‌كانی ئه‌ڵمانیاو جیهان بڵاوكراونه‌ته‌وه‌:"  ئه‌لبێرت ئه‌نیشتاین گه‌وره‌ فیزیكزانی زانی ئه‌ڵمانیایی، له‌ 17ی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی 1933، له‌ڕێگه‌ی وڵاتی به‌ڵجیكاوه‌ به‌ره‌و ئه‌مریكا هه‌ڵاتووه‌".

ئه‌وه‌ش زانراوه‌:" ئه‌و هه‌ڵاتنه‌ی ئه‌نیشتاین دوای ئه‌وه‌ دێت، كه‌ ئه‌دۆڵف هیتله‌ر رابه‌ری نازیه‌كان ده‌سه‌ڵاتی له‌ئه‌ڵمانیا گرتووه‌ته‌ ده‌ست، و كوشتارو گرتنی له‌و وڵاته‌ ده‌ست پێكردوه‌، هاوكات ئه‌نیشتاینی به‌دۆژمنی نازیه‌كان زانیوه‌و خه‌ڵاتی بۆ سه‌ری دانابوو". 

به‌پێی ئه‌و كارته‌ی له‌ فڕۆكه‌خانه‌ی هیسڕۆ، له‌به‌لجیكا ئاشكرابووه‌، واژۆی ئه‌نیشتاینی له‌سه‌ر كراوه‌و وه‌كو پرۆفیسۆر به‌ره‌و زانكۆی ئۆكسفۆرد گه‌شتی كردوه‌.

ئه‌نیشتاین له‌ ساڵی 1914 له‌ئه‌كادیمیایی زانستی پرۆس له‌به‌رلین بووه‌ته‌ مامۆستای زانكۆ، به‌ڵام له‌سه‌روبه‌ندی گرتنه‌ ده‌ستی ده‌سه‌ڵات له‌لایه‌ن هیتله‌ره‌وه‌ وه‌ك ناڕه‌زایه‌تیه‌ك به‌رامبه‌ر به‌ تاوانكاری و كوشتنی خه‌ڵكی بێ تاوان ده‌ستی له‌كاره‌كه‌ی هه‌ڵگرتووه‌، هه‌روه‌ها له‌ساڵی 1921 خه‌ڵاتی نۆبڵی وه‌رگرتووه‌.

PUKmedia و، سامان یاروه‌یس