ئێکی خزیرانێ نالینا زارۆکێن ئۆتیزمێ د ناڤبەرا بێدەنگیا حکومەتێ و گۆشەگیریا جڤاکی دا

چۆرین محەمەد

رۆژا جیهانی یا زارۆکان، کو ل سەرانسەری جیهانێ وەک هێمایەک بۆ شادبوون، مسۆگەرکرنا مافان، و ئاڤاکرنا پاشەڕۆژەکا گەش بۆ زارۆکان دهێتە پیرۆزکرن، ل هەرێما کوردستانێ د رەوشەکا جودا دا دەرباز دبیت. دەما ئەم بەحسێ مافێن زارۆکان دکەین، نەچارین پسیارێ بکەین: زارۆکێن ئۆتیزمێ ل کیش قولاچکێ ڤێ رۆژێ و ڤان پیرۆزباهیانە؟

ڕاستی ئەوە کو ئەڤ تەخە یا زارۆکێن مە، د ناڤ جڤاکەکێ بێ ئاگەهـ و سیستەمەکێ حکومی یێ خەمسار دا، هاتینە پشتگوهخستن  و د ئاقارەکێ تاری و نەدیار دا دژین.

یا گەلەك جهێ پسیارێ و دلگرانیێ خەمساریا حکومی و لایەنێن پەیوەندیدارە دەرحەق مافێن ڤان زارۆکان , چونکە ل سەر ئاستێ فەرمی، زارۆکێن ئۆتیزمێ ل کوردستانێ ژ کێمبوونا هەرە مه‌زن یا پۆلێن تایبەت، سەنتەرێن ڕاهێنانێ یێن حکومی، و کادرێن پسپۆر د ناڵن. دهەمان دەمدا نەبوونا پشتەڤانیا دارایی و بیمەیا ساخلەمیێ ژلایێ حکومەتێ و لایەنێن پەیوەندیدار ڤە , دهەمان دەمدا پـتریا سەنتەرێن نـهـا  هەیی یێن ئەهلی نە و تێچوونا وان زیدەترە ژ  داهات و شیانێن خیزانان ، کو ئەڤ چەندە بارەکێ گران و تاقەت شکێنە بۆ سەر ملێن خێزانان.

ژبەرکو ڤان زارۆکان چ هاریكاریا دارایی ژ لایێ حکومەتێ فە نینە زیدەباری کو ئەڤان زارۆکان رۆژانە پێدڤی ب چارەسەریێ هەیە و  پێدڤیێن وان یێن نۆژداری، دەرمان، و ڕاهێنانێن پێدڤی هەمی ڤان چارەسەریا تیچویەکا دارایی یا زۆر هەیە و د شیانین پرانیا خیزانان دا نینە  .

گرفتەکا دی سیستەمێ پەروەردێ یە , هەتا نها خواندنگەھێن مە هێشتا ل سەر ئاستێ پێدڤی ئامادە نینن بۆ لخۆگرتن و تێکەڵکرنا ڤان زارۆکان د ناڤ پۆلێن ئاسایی دا، کو ئەڤە ژی وان ژ مافێ سەرەکی یێ خواندنێ بێبەهر دکەت.

زێدەباری ڤان هەمی ئاستەنگان و نەبوونا پێدڤیێن زارۆکێن ئۆتیزمێ گۆشەگیری و بەرێخودانا جڤاکی
ل ئالیێ دی، جڤاک هێشتا وەک پێدڤی هۆشیار نینە ل دۆر سروشتێ ئۆتیزمێ. چونکە هەتا نـهاژی ل شوونا کو جڤاک ببیتە پشتەڤان، گەلەک جاران ب چاڤەکێ جودا یان ب دلۆڤانی ڤان زارۆکان دبینن ، یان ژی دایک و باب دهێنە لۆمەکرن کو نەشیاینە زارۆکێن خۆ ب ئاوایەکێ باش پەروەردە بکەن.

نەبوونا جهێن گشتی یێن گونجای ژی ئـێکە ژ ئاستەنگ و بارگرانییا زێدەتر لسەر ملێن خێزانێن زارۆکێن ئۆتیزمێ  چ پارک، خارنگەهـ، یان سەنتەرێن پێدڤی یێن یاریا و کەیفخۆشیێ نینن کو تایبەتمەندیا ڤان زارۆکان ل بەر چاڤ بگرن، ئەڤ چەندە دایک و بابان نەچار دکەت زارۆکێن خۆ ل مال کەرەنتین بکەن دا کو ژ نێڕین و بەرێخودان و ئاخفتنێن بریندارکەر یێن دەوروبەران بپارێزن.

دگەل ڤان هەمی ئاستەنگ و زەحمەتییا دشێم بـێژم دایک و باب سەربازێن بێ چەکن 
د ناڤ ڤێ هەڤکێشێ دا، بارێ هەرە گران ل سەر ملێن دایک و بابانە، ب تایبەتی دایک، کو شەڤ و ڕۆژ د خەباتێ دا نە بۆ دابینکرنا هێمنیا دەروونی و ژینگەهەکا ئارام بۆ زارۆکێ خۆ. ئەوان خۆ کرینە قوربانی دا کو مافێ ژیانەکا سادە بۆ زارۆکێ خۆ دابین بکەن، د دەمەکێ دا کو دڤیا دەوڵەت و جڤاک پشکەک ژ ڤی باری هەڵبگرن.

ل دوماهیێ دێ بـێژم  ئەگەر ڕەوش ب ڤی شێوەی بەردەوام بیت، ژیان و پاشەرۆژا ڤان زارۆکان بەرەڤ گۆشەگیریەکا تەمام و بەرزەبوونێ بەرەڤ تۆنێلەکا تاری دچیت. زارۆکەکێ ئۆتیزمێ یێ ئەڤڕۆ، پاشەڕۆژا گەنجەکێ ئۆتیزمێ یە؛ ئەگەر ئەڤڕۆ ڕاهێنان پێ نەهێتە کرن، سوبەهی دێ بیتە بارەکێ گرانتر بۆ سەر خێزانێ و جڤاکی.

ڕۆژا جیهانیا زارۆکان ل کوردستانێ نابیت تنێ ببیتە درۆشم و ئاهەنگ گێڕان. ئەڤ ڕۆژە دەمێ هۆشیاربوونێ یە . زارۆکێن ئۆتیزمێ پێدڤی ب دلۆڤانییا کەسێ نینن، بەڵکو پێدڤی ب ماف، ڕێزگرتن، سەنتەرێن پێشکەفتی، و جڤاکەکێ تێگەهەشتی نە. ئەرکێ هەمیا یە کو بێدەنگیێ بشکێنن و داخوازا ژیانەکا ژ هەژی بۆ وان بکەن.

PUKMEDIA