Dilê petrolê yê Îranê di xetereyê de ye

Al-Monitor

Girava Xarg

Serokê Amerîka Donald Trump gef xwar ku eger Tehran êrîşa li ser keştiyên li Tengava Hurmuzê rawestîne, ewê êrîşî binesaziya petrolê ya navenda Girava Xarg ya Îranê bike.

Serok Trump ultîmatuma xwe ya roja Înê bi postek li ser medyaya civakî re hevber kir û got: Amerîka armancên leşkerî yên li ser giravê, termînala hinardekirinê ya ji bo %90ê sewqiyatên petrolê yên Îranê, ku bi qasî 500 km li bakurê rojavayê tengavê ye,bi tevahî ji holê rakiriye.

Êrîşên Amerîka binesaziya petrolê ya Xarkê nekirine armanc, lê Serok Trump nivîsandiye, eger Îran, yan kesek din, tiştek bike ku destwerdanê li derbasbûna azad û ewle ya keştiyan di Tengava Hurmuzê re bike, ezê tavilê vê biryarê ji nû ve binirxînim.

Serok Trump li ser platforma xwe ya Rastiya Civakî got:Îran nikare li hember êrîşên Amerîka xwe biparêze ş got: Artêşa Îranê û hemû kesên din yên ku bi vê Rejîma Terorîst re têkildar in, dê aqilmend bin ku çekên xwe deynin û tiştê ku ji welatê wan maye, ku ne pir e, rizgar bikin.

Ji aliyê xwe ve medyaya Îranê ragihand ku hêzên çekdar yên Îranê hişyarî dane ku her êrîşek li ser binesaziya petrol û wuzeya welêt dê bi êrîşên tolhildanê li ser tesîsên ku xwediyê wan şîrketên petrolê ne ku bi Amerîka re li herêmê hevkariyê dikin, were bersivandin.

Ajansa nûçeyan ya nîv-fermî Fars ji çavkaniyên ku diyar dikin ku di dema êrîşên Amerîkî de li Girava Xarg zêdetirî 15 teqîn hatine bihîstin û tê ragihandin ku parastina esmanî, baregeheke deryayî û tesîsên balafirgehê hatine armancgirtin, her çend çi ziyan li binesaziya petrolê ne hatiye ragihandin.

Îranê her wiha dibêje ku bi serkeftî pênc dron li ser qada xwe ya hewayî xistine xwarê, û li gorî televîzyona dewletê ya Îranê, hejmara giştî ya dronên Amerîkî û Îsraîlî yên ku di dema şer de hatine xistin gihandiye 114an.

Di heman demê de, çavkaniyên ewlehiyê yên Îraqê ragihandin ku roja Şemiyê balyozxaneya Amerîkî li Bexdayê bi mûşekekê hate lêdan, ku bû sedema ku dû ji avahiyê bilind bibe.

Li deverên din yên herêmê, li gorî ajansa nûçeyan ya Tesnîm ya Îranê, Pasdarên Şoreşa Îranê ragihand ku wan bi hevrêziya milîsên Hizbullah yên Lubnanê êrîşên din li ser Îsraîlê pêk anîne.

Artêşa Îsraîlê ragihand ku hêza wê ya hewayî roja Înê li rojava û navenda Îranê zêdetirî 200 armancan xistiye, di nav de avêjerên mûşekên balîstîk, pergalên parastina hewayî û kargehên hilberîna çekan.

Piştî derbazbûna du hefteyan li ser şer, herî kêm 2 hezar kes hatine kuştin, ku piraniya wan li Îranê ne, û qurbanî li Lubnan û herêma Kendavê jî zêde dibin û bi mîlyonan kes koçber bûne.

Hêzên Amerîkî jî ziyan dîtine, di nav de mirina her şeş endamên ekîba balafireke sotemeniyê ya ku li rojavayê Îraqê ketibû, bi van kuştinan, hejmara giştî ya leşkerên Amerîkî yên ku di operasyonên têkildarî şerê Amerîkî-Îsraîlê bi Îranê re hatine kuştin digihîje herî kêm 13 kesan.

Her wiha, li gor rojnameya Wall Street Journal pênc tankerên Hêza Hewayî ya Amerîkî yên ku li baregeheke li Erebistana Siûdî bicîh bûne ji ber êrîşa mûşekî ya Îranê ziyan dîtine û niha di bin tamîrê de ne.

Ji bilî êrîşên mûşekî û dronan li ser Îsraîl û welatên Kendavê yên ku bi Amerîka ve girêdayî ne, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî ya Îranê hewl da ku hatûçûna bi riya Tengava Hormuzê, ku riyeke girîng e û berpirsiyarê nêzîkî 20% ji hinardekirina petrola cîhanê ye, asteng bike.

Tevî dijminatiyên berdewam, Îranê hinardekirina petrola xav berdewam kiriye, di heman demê de hilberînerên din yên Kendavê ji ber tirsa êrîşên Îranê hatşçû bi awayekî demkî rawestandine.

Çavkanî: Reuters

PUKMEDIA