Civata Zagonsaz ya Venezuela Yasaya Lêborîna Sînorkirî pejirand

AP

Yasadanêran li Cuvata Neteweyî ya li Caracas, Venezuela, li ser proje yasaya lêborînê efûyê deng dan.

Civata Neteweyî ya Venezuela yasayek lêborînê ya bi sînor pejirand ku rêxistinên mafên mirovan dibêjin ew têra xwe dûr naçe da ku edaletê ji bo bi sedan girtiyên siyasî peyda bike.

Seroka Demkî Delcy Rodríguez, ku meha borî piştî dûrxistina Serokê berê Nicolás Maduro ji aliyê Amerîka ve dest bi kar kir, roja Pêncşemê ew yasay îmze kir, ev pêngav beşek ji normalîzekirina berfirehtir ya têkiliyên bi Amerîka re ye, di nav de sererastkirinên li ser rêkeftinên hinardekirina petrolê, û berê jî hejmarek girtiyên ku ji hêla komên mafên mirovan ve wekî girtiyên siyasî hatine dabeş kirin, serbestberdan dîtiye.

Yasaya pejirandî ji bo beşdarbûna di xwepêşandanên siyasî û "kiryarên tundûtûj" de ku di dema darbeyek kurt ya 2002-an de û xwepêşandan an hilbijartinan di hin mehên 2004, 2007, 2009, 2013, 2014, 2017, 2019, 2023, 2024 û 2025-an de pêk hatin, lêborînê peyda dike. Kesên ku ji ber beşdarbûna di bûyerên 2019-an de bi "serhildana leşkerî" hatine mehkûmkirin nayên pesendkirin.

Rexnegiran fikarên xwe anîne ziman ku yasa tawanên rastîn yên ku ji bo lêborînê mafdar in diyar nake, û hêmanên girîng yên ku di pêşnûmeyên berê de hatine dîtin, wekî vegerandina milkên desteserkirî, rakirina qedexeyên li ser meqamên giştî, û rakirina cezayên li ser dezgehên medyayê, ji bîr dike.

Yasa her wiha mercên hişk li ser sirgûnan ferz dike. Her çend Venezuelayîyên ku li derveyî welêt dijîn dikarin parêzerek tayîn bikin daku li ser navê wan serlêdana lêborînê pêşkêş bike jî, ji bo ku alîkarî were dayîn, divê ew bi xwe li Venezuela xuya bibin, lêborîn tenê ji bo kesên ku "bicîhanîna kiryarên ku tawan pêk tînin rawestandiye" derbas dibe, bendek ku çalakvan dibêjin dikare gelek çalakvanên ku xebata xwe ya opozisyonê ji derveyî welêt berdewam kirine asteng bike.

Komên mafên mirovan, di nav de Foro Penal, berdana girtiyan pêşwazî kirine lê tekez kirine ku bi sedan kes di pişt hepsan de ne.
Komê ji 8ê Çile ve nêzîkî 450 berdanên kesên ku ew wekî girtiyên siyasî dabeş dike belge kiriye, her çend hikûmet îdîa dike ku bi tevahî nêzîkî 900 kes hatine berdan.

Yasa her wiha efûyê ji bo tawanên giran, wek binpêkirinên mafên mirovan, tawanên şer, kuştin, bazirganiya narkotîkê û gendelî, û her weha kiryarên ku piştgiriyê didin destwerdana biyanî li dijî Venezuela - kategoriyek nakok ku kesayetên opozîsyonê dibêjin ku dikare were bikar anîn daku rexnegiran ji alîkariyê dûr bixe.

Endamên malbatên çalakvanên girtî bi grevên birçîbûnê û xwepêşandanên li derveyî navendên girtinê berdewam in ku nerazîbûna berdewam ya li hember leza berdanan û çarçoveya sînorkirî ya yasaya nû destnîşan dikin.

Digel vê yekê, tedbîr di Civata Neteweyî de bi yekdengî piştgirî wergirt, di nav de piştgiriya hin parlamenterên opozîsyonê yên ku di gotûbêjên komîteyê de guhertin bi dest xistin,alîgir dibêjin ku yasa pêngavek destpêkê ber bi lihevhatina siyasî ve temsîl dike, di heman demê de pesend dikin ku ji bo çareserkirina rewşa siyasî ya Venezuela pêngavên çaksaziyên din dê hewce bin.

Çavkanî: Reuters

PUKMEDIA