بڕیاری نوێ، تایبەت بەپرسی کۆچ و پەنابەريی لەشانشینی یەکگرتوو

د. فازل جەمال

وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیا (UK Home Office) لە بڕیارێکی نوێ و ستراتیژیدا ڕایگەیاند کە کۆمەڵێک ڕێڕەوی یاسایی و سەلامەت (safe and legal routes) بۆ وەرگرتنی پەنابەران دەکاتەوە. ئەم هەنگاوە بە پلەی یەکەم بە ئامانجی کەمکردنەوەی کۆچی نایاسایی (illegal migration) و ڕێگریکردن لە بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە هاتووە، لە هەمان کاتدا بۆ دابینکردنی دەرفەتی ڕاستەقینەیە بۆ ئەو کەسانەی کە بە توندی شایستەی پاراستنی نێودەوڵەتین (deserving of international protection).

بەپێی ڕاگەیەندراوە فەرمییەکە، ئەم سیستمە نوێیە تەنها پەیوەست نییە بە ڕێکارە تەقلیدییەکانی کۆچ، بەڵکو لە ڕێگەی سێ میکانیزمی سەرەکی و هەمەجۆرەوە (three core mechanisms) جێبەجێ دەکرێت بۆ ئەوەی زۆرترین سوود بە لایەنەکان بگەیەنێت:

١. پشتیوانیی کۆمەڵایەتی (Community Sponsorship)

ئەم پرۆگرامە دەرفەت دەداتە ڕێکخراوە ناحکومییەکان (NGOs)، گروپە ئاینی و مەدەنییەکان، و کۆمەڵگە ناوخۆییەکانی بەریتانیا کە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سپۆنسەری (sponsor) خێزانە پەنابەرەکان بکەن.

ئەرکی گروپەکان: دابینکردنی خانوو، هاوکاری دارایی سەرەتایی، و یارمەتیدانیان بۆ تێکەڵبوون بە کۆمەڵگەی بەریتانی (integration into British society).

ئامانج: کەمکردنەوەی ئەو بارگرانییە دارایی و لۆجستییەی کە دەکەوێتە سەر حکومەت، و دروستکردنی ژینگەیەکی گەرموگوڕتر بۆ پەنابەرەکان.

٢. ڕێڕەوی خوێندن (Education Pathways)

ئەم میکانیزمە گرنگی بە گەنجان و ئەو پەنابەرانە دەدات کە دەیانەوێت پەرە بە ئاستی زانستی خۆیان بدەن. لە ڕێگەی ئەم لایەنەوە، دەرفەتی خوێندنی باڵا (higher education opportunities) لە زانکۆ و کۆلێژەکانی بەریتانیا بۆ پەنابەران دەڕەخسێنرێت.

تایبەتمەندییەکان: دابینکردنی زەمالەی خوێندن (scholarships) و ئاسانکاری لە پێدانی ڤیزای خوێندن (student visas).

سوودەکەی: ڕێگە بە بەهرەمەندەکان دەدات بە شێوەیەکی یاسایی گەشت بکەن و پاشەڕۆژی خۆیان بنیات بنێنەوە.

٣. ڕێڕەوی کار (Labor Mobility Pathways)

ئەم بەشە زیاتر فۆکەس دەخاتە سەر لایەنی ئابووری و پڕکردنەوەی کەلێنی بازاڕی کاری بەریتانی (UK labor market shortages). حکومەت ڤیزای کار (work visas) پێشکەشی ئەو پەنابەرانە دەکات کە خاوەنی پسپۆڕی، ئەزموون، یان کارامەیی تایبەتن (skilled and professional refugees).

سێکتەرەکان: زیاتر ئەو بوارانە دەگرێتەوە کە بەریتانیا پێویستی پێیانە، وەک کەرتی تەندروستی (healthcare)، تەکنەلۆجیا (IT)، و ئەندازیاری.

ئامانج: گۆڕینی پێگەی پەنابەر لە "کەسێکی پێویست بە هاوکاری"ەوە بۆ "کەسێکی بەرهەمهێنەر و باجدەر" لە ناوخۆی وڵاتدا.

تێبینیەکی گرنگ (Key Takeaway):

وەزارەتی ناوخۆ (Home Office) جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم چاکسازییە نوێیە هەم مرۆییە و هەمیش سیستماتیکە؛ هەم یارمەتی کۆنترۆڵکردنی سنوورەکان (border control) دەدات و هەمیش دەرگایەکی یاسایی ڕوون بۆ ئەو کەسانە دەکاتەوە کە ژیانیان لە مەترسیدایە، بەبێ ئەوەی ناچار بن ژیانی خۆیان بخەنە مەترسییەوە لە ڕێگەی بەکارهێنانی بەلەمە بچووکەکان (small boats) یان ڕێگەی قاچاخ.

PUKMEDIA