47`emîn salvegera şehîd Sîrwan û hevalên wî

Kurdistan 09:34 AM - 2026-04-29

Şehîd Sîrwan û hevalên wî

Îro (29-04-2026)an, çil û heft sal di ser şehîdbûna (Sîrwan Talebanî, Hesen Xaweyî, Elî Çelebî, Hecî Çawşîn, Necat Kerkûk û Mihemed Kerîm) re derbas dibe , ew ji bo me hemûyan bîranînek bi êş û serbilind e. Ew serbilindî ye ji bo miletekî ku xwedî li Sîrwan Talabanî û hevalên wî yên şehîd derdikeve ew hevalên ku di demên şaşî, astengî, bêhêvî û tariyê de, meşaleya rojek geş a serfiraziyê dîsa birin serê çiyê û kulîlkên ronahî dan stûyê welêt.

Dema Şehîd Sîrwan û hevalên wî ev erkê neteweyî girtin ser xwe, pir baş dizanibûn ku şehadet di rê de ye, lê karê xwe bi mêrxasî kirin û neteweya xwe paşguh nekirin.

Şehîd Sîrwan têkoşîna xwe ji malbata xwe dest pê kir û bi destpêkirina têkoşîna çekdarî re, her çar birayên din jî bi wî re çek hilgirtin, ew şehîd (Eyûb, Omer, Xerîb û Xalid) in ku di warên cuda yên têkoşînê de şehîd bûne,pênc bira ji heman malbatê xwe ji bo malbatên xwe feda kirin, her hevalekî wî yê şehîd daristaneke berxwedanê û keleheke berxwedanê ya din bû.

Şehîd Sîrwan Talebanî

Şehîd Sîrwan Talebanî navekî berbiçav di tevgera rizgariya gelê me de ye, û ji bilî meqam û giraniya xwe di warê Kurdîtiyê de, malbata wî ji bo Kurdistanê gelek ked û korbûn kişandiye, ji ber vê yekê dîrokeke geş heye û yek ji malbatên ku piraniya xelkê Kurdistanê pê dizanin tê hesibandin.

Şehîd Sîrwan, ku navê wî yê tevahî Feysel Reşîd Hemîd e, di sala 1946an de li Kerkukê ji dayik bûye, di temenekî ciwan de tevlî Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bû û di Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) de bi awayekî çalak xebitî, ew berpirsê şaxê Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê li Kerkukê bû, piştî ku ji aliyê rejîma Êraqê ve hate eşkerekirin, ew tevlî Şoreşa Îlonê bû û beşdarî piraniya şeran bû.

Piştî destpêkirina danûstandinên di navbera şoreşê û rejîma Be`isê de û derxistina beyannameya 11ê Adara 1970an, Şehîd Sîrwan wekî rêveberê şaredariya Xaneqînê hate destn’]ankirin.

Ew bi rêya şehîd Xaltîka Şîhab û Birêz Aram tevlî komîteya damezrîner a Komala Rencdaran ya Kurdistanê bû,ew bû yek ji endamên çalak yên rêxistinê û ji bo avakirina şaneyên rêxistinê û pêşxistina Komalê di nav xelk û hêzên Pêşmerge de gelek xebitî.

Piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê ya sala 1975an, Şehîd Sîrwan careke din dest bi amadekariyên beşdarbûna di şoreşa nû de kir, ji ber vê yekê piştî vegera xwe ya bo Kerkukê, ew karî çend şaneyên rêxistinî li Kerkûk, Bexda û bajarên din yên başûrê Êraqê ava bike, piştî berfirehkirina rêxistinan, Komîteya Agirkujiyê hate damezrandin û Şehîd Sîrwan wekî serokê komîteyê hate destnîşankirin û Komîteya Agir bû agirê ku dijminan tirsandibû, piştî ku ji aliyê rejîmê ve hate eşkerekirin, Sîrwan hate veguhestin bo Silêmaniyê û li wir xebata xwe ya rêxistinî domand.


Çend civînên serokatiya şoreşê li mala şehîd Sîrwan hatin lidarxistin û bernameya şoreşê li wir hate danîn.

Di sala 1976an de, dema ku biryara ji nû ve destpêkirina şoreşa çekdarî hat dayîn, Sîrwan Talabanî yek ji çar kesan bû ku bi hevrêyên xwe Şemalî Bex, Şehîd Enwer Mecîd Sultan û Heme Seîd Qelew re li Devera Şerbezerê dest bi têkoşîna çekdarî kirin, Sîrwan Talabanî wekî fermandarê herêma pêncemîn ya Qeredaxê hat tayînkirin.

Şehîd serkirde Sîrwan Talabanî ji aliyê xelkê deverên ku lê xebitî ve dihat hezkirin,xelk bi bihîstina navê wî kêfxweş dibûn û her tim li benda nûçeyên çalakî û mêrxasiya wî bûn, li ser navê wî gelek zarok li Kurdistanê hatine binavkirin,ew efsaneyek bû ku erkên xwe yên şoreşgerî pêk dianî û li dijî dijmin şer dikir.

Rejîmê jî bi gelek awayan hewl da ku Sîrwan dev ji şoreşê berde, pêşî bi dayîna gelek îmtiyaz û meqamên bilind di hikûmetê de, lê, dema ku Şehîd Sîrwan daxwazên dijmin red kir û pişta xwe neda gelê xwe, hikûmeta Be`is hewl da ku bi fişaran bigihîje armanca xwe, ew bû ku dayik û hemû birayên wî birin zindanê, lê dîsa daristana wêrekî û baweriya vî şehîdê qehreman li dijî bahoza bêbextiyê ya destê dagirkeran ji her demê xurttir bû û têkoşînê çêtir domand.

Di wê demê de, di bin serokatiya şehîd (Sîrwan) de li deverên cuda gelek şerên rojane dihatin tomarkirin û derbeyek bi bandor li rejîmê dihat xistin, Be`is jî hemû şiyanên xwe ji bo tunekirina Pêşmergeyan li herêma pêncemîn ya Karadagê bi kar anîbûn û rojane li ser sînorê wê herêmê êrîşan dikirin û Pêşmergeyan şehîd dikrin.

Şehîd Sîrwan wekî yek ji dahênerên çalakiyên hêzên Pêşmerge li bajêr tê hesibandin, di vî warî de, li Silêmanî û bajarên din gelek çalakî pêk aniye û bi dehan destanên qehremanî tomar kiriye.

Li Zerincoyê trajediyek

Dema Şehîd Sîrwan fermandarê herêma pêncemîn ya Qeredaxê bû, herêm roj bi roj pêş diket, ev yek jî bi saya mêrxasiya Şehîd Sîrwan û Pêşmergeyên wî bû, ji ber vê yekê ew her tim hewl dida ku derbeyek kujer li dijmin bide, ji bo vê mebestê, di civîna dawî ya li gundê Şêne yê li ser sînor de bi serkirdayetiyê re, ew karîbû mîqdarek baş ji çek û teqemeniyan bi dest bixe û vegeriya Silêmaniyê da ku çalakiyên leşkerî pêş bixe û di çalakiyên hêzên Pêşmerge de guhertinekê çêbike,şehîd ji çekdarkirina herêma xwe pir kêfxweş bû, ji aliyekî din ve, rejîm bi her awayî hewl dida Sîrwan Talabanî tune bike û şiyanên xwe bi kar anîbû. Di dawiyê de, komployek ji bo şehîdkirina wî hate çêkirin, ku ji hêla hewalgiriya leşkerî ya rasterast ji Bexdayê ve hate çavdêrîkirin, şeva 30/04/1979 Sîrwan Talebanî, Hesen Xaweyî, Elî Çelebî, Hacî Çawşîn, Nejat Kerkûkî û Mihemed Hacî Kerîm şehîd bûn, rêjîmê jî wêneyên cenazeyê şehîd Sîrwan li bajar û gundên Kurdistanê belav kirin û ji xelkê re gotin ku wan Sîrwan Talabanî kuştiye û şoreş bi dawî bûye, xelkê kurdistanê jî ji vê nûçeyê pir xemgîn bû û li hemû herêman şîna wî girt.

Şehîd Hesen Xawêyî

Fermandarê Şehîd Hesen Heme Salih Mehmûd, ku bi navê Hesen Xaweyî jî tê nasîn, di sala 1940an de ji dayik bûye,di 21 saliya xwe de, di destpêka Şoreşa Îlonê de bûye Pêşmerge li hêza Qeredax.

Di sala 1963an de tevlî Partiya Şoreşger a Kurdistanê (PDK) bû û têkoşîna xwe berdewam kir, ew penaberek ji Îranê bû û dû re di sala 1965an de vegeriya Kurdistanê û di şerê Korrekê de bi giranî birîndar bû.

Şehîd Hesen Pêşmergeyekî delal û kesayetiyekî civakî bû herdemê guh did pirsgirêkên xelkê

Di sala 1975an de, dema ku şoreşa Kurdî hilweşiya, ew hewl dida parastina xwe bidomîne, lewra Piştî ku bi damezrandina Komeleya Rencdaran ya Kurdistanê agahdar bû, ew tevlî rêxistinê bû û bi awayekî çalak erkên xwe yên rêxistinkirinê bi cih anî û ew ji hevre dilsoz û mîna du birayên delal bûnm Şehîd Hesen navê kurê xwe danî Sîrwan.

Şehîd Hesen zû ji refên Pêşmerge qut bû û wekî fermandarê kerta duyemîn ya Bayanê li herêma pêncemîn ya Qeredaxê hate destnîşankirin, ew beşdarî hemû şerên herêmê bû û fermandariya wan kir û di çalakiyên yekîneyên bajêr de roleke girîng list û ew çend caran birîndar bû û ji ber mirinê vegeriya.

Di sala 1979an de, Hesen digel Sîrwan Talabanî û komek Pêşmergeyan tevlî rêberiyê bû û wekî cîgirê fermandarê herêma 5emîn ya Qeredaxê hate destnîşankirin.

Şehîd Necat Kerkûk

Şehîd Necat di sala 1962an de di malbateke têkoşer de ji dayik bû û ji zarokatiyê ve dilxwazê şerê li dijî dagirkerên Kurdistanê bû, ji ber vê yekê, ew li herêma 5emîn ya Karadagê bû Pêşmerge û beşdarî piraniya şerên herêmê bû û Pêşmergeyekî sivik û bêtirs bû.

Şehîd Mihemed

Şehîd Mihemed Kerîm Heme Baram, ku bi navê Mihemed Hacî Beram jî tê nasîn, di sala 1944an de di malbateke cotkar a Kurd de ji dayik bûye,ew her tim bi dilgermî ji Kurdbûnê hez dikir,ew li herêma pêncemîn Pêşmerge bû, heta şehadeta wî, bi Sîrwan Talabanî re têkoşîna xwe domand.

Şehîd Elî Çelebî

Şehîd Elî Çelebî di malbateke Kurd de ji dayik bû ku dilsozê doza rewa ya neteweya xwe bû,di ciwaniya xwe de tevlî rêxistinên Komala Rencdaran a Kurdistanê bû û wekî Pêşmergeyek li bajêr çend çalakî pêk anîn, piştre li herêma pêncemîn a Qeredaxê bû Pêşmerge û di jyana xwe de kesekî wêrel û giyan sivik bû.

Şehîd Hacî Çawşîn

Şehîd nemir Hecî Çawşîn di malbateke şoreşger a Kurd de ji dayik bû,ji ciwaniya xwe ve tevlî tevgera rizgariya gelê Kurd bû û di destpêka şoreşa nû de tevlî hêzên Pêşmerge bû,ew kesekî wêrek ş qareman bû di erkên xwe yên şoreşgerî de û herî dawî dijmin ew dorpêç kir û şehîd bû.

PUKMEDIA