Jinên Kurd li cîhanê bûne sembolên wêrekî û azadiyê

PUKMEDIA

Jinên Kurd li cîhanê bûne sembolên wêrekî û azadiyê

Jinên Kurd li her çar beşên Kurdistanê li cîhanê bûne sembolên wêrekî û azadiyê û gelek jinên Kurd di dîrokê de wekî sembolên azadî û wêrekî hatine tomar kirin û li kêleka birayên xwe di azadiya gelê xwe de rolek lîstine,ew yek ji jinên Kurd yên herî navdar e ku navê wê dê di dîrokê de bilind bimîne,li başûrê Kurdistanê, Xanim Hêro Îbrahîm Ehmed, ku wekî yekem Pêşmergeya jin ya şoreşa nû li dijî zilmê şer kir, li bakurê Kurdistanê Leyla Zana, li rojava Arîn Mîrkan û Nesrîn Ebdulah, û li rojhilatê Kurdistanê Mîna Qazî Mihemed,ew di navên herî berbiçav de ne ku jiyana xwe ji bo azadî, serxwebûn û piştgiriya gelê xwe terxan kirine, her çend gelek jin hene ku di demên berê de bûne nasnameya jinên Kurd, lê qurbanîdana wan ji bo azadiya gelê xwe ew berdewam kiriye Û çemê têkoşîn û berxwedana wan fireh dibe.

Li vir, wekî sembolek ji bo şiyana jinên li Kurdistanê di warên siyasî, zanistî û berxwedanê de, emê mînakên çend jinan bidin, ku bê guman berî wan, Kurd wekî neteweyek bêdewlet gelek jinên wêrek û şervanên azadiyê hebûn.

Sembola azadî û wêrekî li Başûrê Kurdistanê

Li Başûrê Kurdistanê di dîroka hevçerx de, Hêro Îbrahîm Ehmed di 12ê Hezîrana 1948an de li Silêmaniyê, li Kurdistanê, di malbateke welatparêz û rewşenbîr de ji dayik bû.

Hêro Xan Pêşmerge, rojnamevan, xêrxwaz, rewşenbîr, siyasetmedar û hevjîna Serok Mam Celal e, bi kameraya xwe ya li çiyayan, bûyerên şoreşa nû, êrîşên li dijî şoreşê, gel, çalakî û mêrxasiya Pêşmerge tomar kir û nîşanî cîhanê da.

Piştî Serhildana Kurdistanê, Hêro Xan siyasetmedarek jêhatî bû, di vejandina çandê û parastina cihên çandî û dîrokî de beşdar bû, xizmeta huner, medyayê û zarokan kir û damezrênera Parastina Zarokan ya Kurdistanê Xak û Kurdsat TV hevkarên hemî rojnamevanan bûn.
Her weha piştgirî daye ciwanên xwedî ezmûn û jêhatî, û her tim piştgirî daye jinên wêrek û li her çar beşên Kurdistanê mafên jinan parastiye.

Di dîroka jinên Kurd dejî, Xanzada Mîr Soran, Hepea Xanî Neqîb û Leyla Qasim mînakên jinên Kurd in ku bi têkoşîn û berxwedana xwe ya siyasî bûne sembolên jinên Kurd li Başûrê Kurdistanê, ew bi têkoşîn û berxwedana xwe ya siyasî bûne sembolên jinên Kurd, bê guman, jinên din jî hene ku heman rê şopandine û beşdarîyeke girîng ji bo azadiya gelê xwe kirine.

Sembola azadî û wêrekî li Rojavayê Kurdistanê

Di heman demê de, li Rojavayê Kurdistanê, bi destpêkirina şoreşê di sala 2011an de, tevgera jinên Kurd bi xurtî beşdarî avakirina pergaleke civakî ya nû bû, ku di encamê de rêveberiya xweser hate damezrandin û bi hezaran jin tevlî Yekîneyên Parastina Jinên Kurd (YPJ) bûne û hîna jî ji bo parastina destkeftiyên şoreş û gelê Kurd şer dikin, Îlham Ehmed, çalakvaneke Rojavayî ye, niha hevseroka Fermangeha Peywendiyên Derve ye û ji bo Rojava lobiyê dike.

Her wiha mînakek ji şervanên jin Arîn Mîrkana ye, fermandareke Yekîneyên Parastina Jinan (YPJ), ku di 5ê Cotmeha 2014an de, di dema dorpêçkirina Kobanî de ji bo rizgarkirina gel û hevalên xwe li dijî çekdarên DAIŞê şer kir, şehîd bû û paşê bû sembola serkeftina Kobanî.

Di heman demê de, Nesrîn Ebdulah, berdevka Yekîneyên Parastina Jinan (YPJ), çalakvaneke jin ya rojavayî, yekem jina ku bi cilên leşkerî ket Qesra Elysee bû û ji hêla Serokkomarê wê demê Francois Hollande ve hate pêşwazîkirin. Ew ji Fransayê hate pêşwazîkirin.

Her weha di êrîşa dawî ya li ser taxên Kurdan yên Helebê de, Denîz Efrîn, şervana keç a Kurd ku bû sembola berxwedana gelê wêrek li Helebê û nîşan da ku dagirker ji laşên wan westiyane û ew bû sembola wêrekiyê.

Sembola azadî û wêrekiyê li Bakurê Kurdistanê

Li Bakurê Kurdistanê Leyla Zana, Sakîne Cansiz û hevalên wê mînakên siyasetmedarên jin û berxwedanê ne, Leyla Zana di sala 1961an de li Amed ji dayik bû û di sala 1991an de bû yekem jina ku bû parlamenter ku paşê li parlemena Turkiyê, ku axaftina bi kurdî qedexe bû, sonda xwe bi zimanê Kurdî da û rengê ala Kurdistanê di porê xwe de li xwe kir ji ber wê yekê ew ligel pênc hevalên xwe 15 salan di girtîgehê de ma û ew hîna jî qehremanek e û ji bo azadiya gelê xwe têkoşîna xwe didomîne.

Her weha Sakine Cansiz, Fîdan Dogan û Leyla Şaylemez jî mînakên dîplomatên jin in ku li Ewropayê welat bi welat, bajar bi bajar, derî bi derî çûn, ji bo doza Kurd piştgirî kom kirin, lê di 9ê Çileya 2013an de rastî êrîşê hatin, ew li mala xwe ya li Parîsê hatin şehîdkirin.

Sembola azadî û wêrekî li Rojhilatê Kurdistanê

Li Rojhilatê Kurdistanê Gelek mînakên jinên wêrek hene, di nav wan de Mîna Qazî Mihemed heye, ku di sala 1908an de li Mehabadê ji dayik bûye û di salên 1927-1928an de bi Pêşawa Qazî Mihemed re hevsergîrî kiriye, her çend ew baş nexwendibe jî, wî di hemû waran de piştgirî û alîkariya Pêşawa kiriye,Mîna zû dest bi alîkariya mêrê xwe kir û bi fermî tevlî jiyana siyasî bû,di dema damezrandina Komara Kurdistanê de, ew bû seroka Yaya, rêxistineke civakî ku jin bû, bi vî awayî, di vê rewşê de û her çend adet û kevneşopiyên civakî li pêşiya beşdarbûna jinan di çalakiyên siyasî de asteng bûn jî, Mîna karîbû di destpêka ketina jinan a têkoşîna siyasî de roleke girîng bilîze ew di 18ê Sibata 1998an de li Mahabadê koça dawî kir.

Di demên berê de, jinên Kurd di pêşengiya berxwedan û wêrekiyê de bûn.

Hevdem Adîle Xanim, ku wekî Xatûna Başûr jî tê nasîn, rewşenbîreke Kurd û keça Ebdulqadir Beg bû, gelek çavkanî li hev dikin ku ew di sala 1859an de li Sinae ya Rojhilatê Kurdistanê ji dayik bûye, piştî ku di 18 saliya xwe de bi Wesman Paşa re hevsergîrî kiribû, ew çû Helebçe û li wir bi cih bû, ew dayika du helbestvanên navdar, Ehmed Muxtar Caf û Tahir Beg Caf bû.

Ev mînakên hindek jinên Kurd in ku di demên dawî de di têkoşîn û berxwedana gelê xwe de rolek lîstine û hin ji wan hîn jî sax in, ew têkoşîna xwe ji bo bidestxistina armancên gelê xwe didomînin û têkoşîna wan berdewam dike û wan bi sedan jinên Kurd amade kirine ku li dijî zilmê li ber xwe bidin û şer bikin.

Jinên Kurd di demên berê û niha de her tim temamkerê mêran bûne, û li kêleka birayên xwe çek hilgirtine û di cîhanê de bûne sembolên azadî û wêrekiyê, rûbirûyî dijminên xwe bûne û ji bo azadiya gelê xwe canê xwe feda kirine.

PUKMEDIA