Trump bang li Îsraîlê kir bombebarana Xeze ragire,Hamas jî ji bo aştiyê amade ye

Cîhan 11:18 AM - 2025-10-04

Serokê Amerîka Donald Trump di civîna çapemeniyê ya digel Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahû de

Serokê Amerîka Donald Trump di civîna digel Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahû de bang li Israîlê kir ku tavilê bombebarana Xezeyê rawestîne, piştî daxuyaniya Tevgera Hamasê ku ew ê rehîneyan berde û hêmanên sereke yên plana ku ji hêla Amerîka ve tê piştgirî kirin û armanc dike ku pevçûn bi dawî bibe, pesend bike,lê, mijarên krîtîk yên wekî bêçekkirinê hîn jî çareser nebûne.

Nivîsingeha Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahu piştrast kir ku Îsraîl ji bo "bicîhanîna tavilê" ya qonaxa yekem ya plana Trump ya Xezeyê, ku têde serbestberdana rehîneyên Îsraîlî piştî ku Tevgera Hamasê bersiva xwe da, amadekariyan dike.

Piştî demek kurt, medyaya Îsraîlê ragihand ku serokatiya siyasî ya welêt ferman daye artêşê ku operasyonên êrîşkar yên li Xezeyê kêm bikin.

Hamas, tevgera Filistînî ya ku Kerta Xezeyê kontrol dike, bersivek fermî da pêşniyara 20 xalî ya Serok Trump piştî ku serokê Amerîka hişyarî da komê ku heta Yekşemê dem hebû ku razî bibe an jî bi "encamên giran" re rû bi rû bimîne.

Serok Trump ragihand, Hamas nîşan da ku ew ji bo aştiyek mayînde amade ye," û ji hikûmeta Netanyahu xwest ku tevbigerin; wî li ser Truth Social nivîsand, "Divê Îsraîl yekser bombebarana Xezeyê rawestîne daku em karibin serbestberdana ewle û bilez ya rehîneyan misoger bikin,ev ne tenê li ser Xezeyê ye - ew li ser aştiya ku demek dirêj e li Rojhilata Navîn tê xwestin e.

Nivîsgeha Netanyahu bi soza "berdewamkirina xebata bi tevahî bi Serok û tîma wî re ji bo bidawîkirina şer, li gorî prensîbên ku ji hêla Îsraîlê ve hatine danîn, ku bi nêrîna Serok Trump re li hev dikin," bersiv da.

Malbatên rehînên li Xezeyê careke din bang li Serokwezîr Netanyahu kirin ku "tavilê ji bo vegerandina hemî dîlan danûstandinan ferman bike." Serokwezîr bi zextek navxweyî re rû bi rû ye - ji malbatên kesên revandî û raya giştî ya ji şer westiyayî ku daxwaza bidawîanîna pevçûnê dike - di heman demê de bi dengên tundrew yên di nav koalîsyona wî ya rastgir de ku daxwaz dikin ku Îsraîl kampanyaya xwe ya li Xezeyê bidomîne.

Îsraîlê êrîşa xwe piştî êrîşa bi pêşengiya Hamasê ya 7ê Cotmeha 2023an dest pê kir, ku têde nêzîkî 1200 kes hatin kuştin û 251 rehîne hatin birin Xezeyê,li gorî daneyên Îsraîlê, 48 rehîne hîn jî di dîlgirtinê de ne, 20 ji wan sax in.

Li gorî rayedarên tenduristiyê yên Xezeyê, ji ber vê kampanyaya leşkerî zêdetirî 66 hezar Filistînî, ku piraniya wan sivîl in, hatine kuştin û piraniya deverên Xezeyê di nav kavilan de ye, û sînordarkirinên alîkariyê hin dever xistine nav birçîbûnê.
Komîsyona Lêpirsînê ya Neteweyên Yekbûyî û çend pisporên mafên mirovan Îsraîlê bi kirina jenosîdê tawanbar kirin, îdiayên ku hikûmeta Netanyahu red dike û israr dike ku ew ji bo parastina xwe tevdigere.

Di bersiva xwe ya li ser plana Serok Trump de, Tevgera Hamasê bi eşkereyî razî nebû ku çek deyne - daxwazek ku tevger bi berdewamî red kiriye - û ne jî vekişînek qonax bi qonax ya Îsraîlê pesend bike, li şûna wê banga vekişînek tavilê û tevahî kir.

Karbidestekî payebilind ê Hamasê ji El Jazeera re got: Heta ku dagirkirina Îsraîlê ya li ser herêmê bi dawî nebe, ewê çekan nedin, û ev yek jî bal kişand ser nakokiya kûr a di navbera aliyan de.

Pêşniyara Agirbestê ya Serok Trump

Qeterê piştrast kir ku ew bi Misir û Amerîka re dest bi hevrêziyê kiriye da ku hewlên navbeynkariyê li dora plana Trump bidomîne.

*Pêşniyar ji van xalan pêk tên:

* Agirbestek tavilê.

* Danûstandina rehîneyan bi girtiyên Filistînî re.

* Vekişîna qonax bi qonax ji Xezeyê.

* Bêçekkirina Hamasê.

* Avakirina desthilatek veguhêz di bin çavdêriya navneteweyî de.

Hamasê hewldanên navneteweyî û herêmî yên ji bo bidawîkirina şer pêşwazî kir û "pejirandina xwe ya berdana hemî girtiyên dagirkeriyê - hem sax û hem jî mirî - di bin formula danûstandinê ya di pêşniyara Serok Trump de" de piştrast kir,Komê amadebûna xwe ji bo beşdarbûna danûstandinên navbeynkariyê li ser pêkanînê nîşan da.

Wê her weha amadebûna xwe anî ziman ku rêveberiya Xezeyê veguhezîne dezgehek teknokratîk li ser bingeha lihevkirina neteweyî ya Filistînê, bi piştgiriya Ereb û Îslamî;lê, wê bi eşkereyî pêşniyara Trump Ya ku Hamas ji rêveberiyê were derxistin, negot, li şûna wê israr kir ku divê ew "beşdarî" her diyalogek neteweyî li ser pêşeroja Xezeyê bike.

Beriya wê rojê, Serok Trump hişyarî da ku "Dojeh" li Xezeyê Derkeve Eger Hamas heta roja Yekşemê plana wî pesend neke; bi taybetî, Hamas rasterast beşdarî danûstandinên ku pêşniyara Serok Trump hilberandin nebû.

PUKMEDIA