Aborînas: kêmkirina lêçûnan dibe sedema mezinbûna aborî

Kurdistan 03:12 PM - 2025-08-04

Malpera Fermî ya Banka Navendî ya Îraqê

Banka Navendî ya  Îraqê di raporek nû de kêmbûna xercên giştî û aramiya deynê navxweyî di Nîsana 2025an de ragihand. Pisporekî aborî girîngiya vê kêmbûnê di baştirkirina aramiya darayî ya welêt de tekez kir.

Kêmkirina Xercên Giştî

Raportê destnîşan kir ku xercên giştî di Nîsanê de gihîştine 9 trîlyon û 490 milyar dînar, ku li gorî Adarê, ku gihîştiye 10 trîlyon û 179 milyar dînar, kêmbûnek 6.69% e.

Dr. Xalid, pisporekî aborî, ji PUKmedia re got: "Kêmkirina xercên giştî nîşanek erênî ya karîgeriya rêveberiya hikûmetê û şiyana wê ya kontrolkirina xercan bêyî zêdebûnê ye, bi şertê ku ev yek bi kêmbûna dahatên giştî re hevdem nebe."

Dr. Xalid Heyider zêde kir: "Kontrolkirina xercan dê beşdarî kêmkirina kêmasiya darayî bibe, bi vî rengî aramiya di navbera dahat û xercan de zêde bike."

Aramiya Deyna Giştî

Derbarê deyna giştî de, raporê destnîşan kir ku deyna navxweyî di meha Nîsanê de li 58 trîlyon û 540 milyar dînar sabît bû, heman asta ku di Adarê de hatibû tomar kirin. Wê tekez kir ku "aramiya deyna navxweyî pabendbûna hikûmetê bi sînorên ku di budceya giştî de hatine danîn û pabendbûna wê ya parastina performansa darayî bêyî ku serî li deynkirina navxweyî bide ji bo fînansekirina saziyên dewletê nîşan dide."

Hilberîna Petrolê ya Iraqê wekî Beşek ji OPEC+ Zêde Bû

Bi awayekî cuda, di civînek virtual de ku duh, Yekşem, 3ê Tebaxa 2025an de hat lidarxistin, koma OPEC+ li hev kir ku plana ji bo rakirina hêdî hêdî ya kêmkirinên zêde yên dilxwazî bidomîne, di heman demê de hilberîna petrolê ya Iraqê di meha Îlonê de bigihîje 4 milyon û 220 hezar bermîl di rojê de.

Dr. Xalid di vî warî de got: "Zêdebûna hilberîna petrolê ya  Îraqê dê bandorek erênî li ser dahatên giştî bike û cîhek darayî ya mezintir bide hikûmetê da ku projeyên xizmetguzariyê temam bike û mûçeyan bê asteng bide."

Wî destnîşan kir ku "eger xwe bispêre çavkaniyek yekane ya dahatê, domdariya darayî ya demdirêj bi dest naxe, ku ev yek jî daxwaza xurtkirina dahatên ne-petrolê yên wekî gumrik, deriyên sînor û veberhênanê dike."

Wî zêde kir, "Ya girîng zêdekirina dahatên giştî ye, çi ji hikûmetê be çi jî ji sektora taybet be, ji ber ku ew nîşaneya mezinbûna çalakiya aborî ya herêmî ne, ku hewcedariya îtxalkirinê kêm dike."

Di pêkanîna lihevhatina di navbera herêm û Bexdayê de beşdar dibe

Dr. Xalid tekez kir ku: "Destûrdayîna hinardekirina bêtir petrola  Îraqê ji hêla OPEC+ ve dê bibe alîkar ku lihevhatina hevbeş di navbera hikûmeta federal û Hikûmeta Herêma Kurdistanê de were bicîhanîn, nemaze heke hinardekirin bi rêya boriya Ceyhan a Tirkiyeyê û bi karanîna petrola herêmî were kirin."

Wezareta Petrolê ya federal ragihand ku li gorî amarên dawî yên Rêxistina Kirrûbirra Petrolê ya Dewletê (SOMO), tevahî hinardekirina petrola xav a Hezîrana borî gihîştiye 98,882,613 bermîl, û dahat ji 6,698,021 mîlyar dolarî derbas bûye.

PUKMEDIA