Salar Mehmûd: Divê Hikûmeta Herêma Kurdistanê jenosîda Enfalê bike mijareke girîng

Kurdistan 06:07 PM - 2025-04-12

Sûcê Enfalê

Enfal tawaneke li dijî mirovatiyê ye ku Baasiyan ji bo têkbirina gelê Kurd pêk anîne û di dîroka nûjen de jî weke hev nîne, ji ber ku di wê proseyê de zêdetirî 182 hezar sivîl hatine kuştin, lê ev tawan weke jenosîd nayê naskirin."Pêwîste hikûmeta Herêma Kurdistanê Enfalê bike mijareke girîng, malbatên qurbaniyan bên qerebûkirin û civaka navdewletî kar bike ku ev tawan dubare nebe."

14ê Nîsanê roja reş a gelê Kurd e

Berpirsê Baregeha Germiyanê ya Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) Salar Mehmûd ji PUKMEDIA re wiha got:“Weke salên borî qurbaniyên Enfal û jenosîdê bên bibîranîn.’’
Salar Mehmûd got, "Îraq endamê Neteweyên Yekbûyî ye. Neteweyên Yekbûyî û Konseya Ewlekariyê li hemberî vê sûcê xemsariyeke mezin kirine. Ev erk û berpirsyariya civaka navneteweyî ye."

Enfal nasnameya me ye

Wî got:"Em weke gelê Kurd jenosîd û Enfal weke nasnameya me ye. Bi Enfal û jenosîdê em dikarin ji civaka navdewletî re bînin bîra xwe ku mafên gelê Kurd li Rojhilata Navîn baştir tê parastin û her wiha erkên wan tên parastin."

Salveger her sal li her çar aliyên Kurdistanê tê bîranîn ji bo hevxemiya zêdetir bi malbatên qurbaniyên Enfalê re, tevî ku hîna jî bi sed û deh hezaran termên me hene ku li çolên başûr hatine veşartin di wijdanê me de zindî ye.”

Em hê jî bi tehdîda sûcên navneteweyî re rû bi rû ne

Serokê navenda Germiyanê wiha got:"Îsal ji bo gundên ku mexdûrên Enfalê hene li Germiyan li gelek cihan dîwar tên lêkirin. Her wiha hin gundên Germiyê hene ku kes nemaye ku mîratgirên wan nas bike. Îsal, ji salên berê cudatir, divê em bi awayekî akademîk kar bikin da ku van mijaran zêdetir şîrove bikin."

Tawanên Enfalê û jenosîdên din divê bi bîr bînin ku gelê Kurd hîna jî rûbirûyê metirsiya tawanên navdewletî ye, bi taybet li navçeyên Kurdistanî yên derveyî Herêma Kurdistanê li Mandelî.

Li Iraqê zêdetirî 150 gorên komî hene

“Li gor wan nîşanan zêdetirî 150 gorên komî li Iraqê hene ku piraniya wan kurd in û di dema Enfalê de bi saxî hatine binaxkirin.

Li gorî Salar Mehmûd:Xanima  yekem a Iraqê roleke girîng di kolandina goran de lîstiye, di dema borî de bi fermana wê çend gorên bikom hatibûn kolandin û bo axa pîroz a Kurdistanê hatibûn vegerandin, her wiha proseya wergirtina nimûneyên xwînê, testa DNA’yê hinek ji xizmên qurbaniyên Enfalê hatin dermankirin û divê berdewam be.”

"Divê ji aliyê Peymangeha Şehîdan a Iraqî û Encumena Wezîran a Iraqî ve ji bo dîtin û kolandina goran li gorî pîvanên navdewletî bêtir şopandin."

Lê divê vekolîna hestiyan berdewam be û li Kurdistanê di merasîmeke mezin de bi awayekî rêkûpêk bên veşartin û piştre erkê hemû aliyan e ku hewlên xwe ji bo vekolîna wan zêdetir bikin “Divê DNA ji malbatên qurbaniyan re bê vekirin û tazmînat ji xizmên wan re bê dayîn, ji ber ku gorên komî delîlên ku nayên înkarkirin ku ev tawan di asteke metirsîdar de li dijî mirovahiyê hatine kirin.

Em hemû dilsozê doza Enfalê bin

“Her hewldanek ji bo jiyandin, bîranîna qurbaniyan, bibîranîna tawanan û şermezarkirina rejîma Sedam Husên ku rasterast serperiştiya wêrankirina gelê Kurd kir, erkê me ye.“Ji bo mexdûran qerebûkirin tune ye, alîkariya madî ji mîratgirên şehîdan re bê dayîn an jî gund bên avakirin.

Divê tazmînat ji mîratgirên şehîdan re bê dayîn

Tezmînat karekî yasayî ye, ji aliyê exlaqî û wijdanî ve, tawana jenosîdê bi ti awayî nayê qerebûkirin, lê erkê civaka navdewletî û hikûmeta Iraqê ye ku navçeyên tûşî jenosîda Enfalê bi parêzin. Her wiha erkê hikûmeta Herêma Kurdistanê ye ku vê pirsê bike mijareke girîng, da ku gelê me neçar bimîne ku heta niha gelek malbatên qurbaniyan li wê derê çaverê nemînin, ji ber ku heta niha gelek malbatên qurbanî li wê derê rawestin. Salar Mehmûd dibêje.
“Em dibînin ku xemsariyeke mezin di dosya Enfalê de heye, ji ber ku ev doz piralî ye. Divê ew kesên ku di rêveberiya Herêma Kurdistanê de van dosyayên bi rê ve dibin, bawerî û prensîbên sûcê ku jê re tê gotin navneteweyî ye, hebe.”

Dadgeha Bilind a Cezayê Enfal jenosîd îlan kir

"Pêwîste pirsgirêka Enfalê ji bo her kesî kolektîf be. Destûr destnîşan dike ku divê mîrateyên wan bên qerebûkirin. Dadgeha Bilind a Tawanan dosya Enfalê wek jenosîd îlan kir," wî got ku ew erkê dide hikûmeta Iraqê ku tazmînatê bide, lê mixabin ji ber nakokiyan û zihniyeta şovenîst, siyaset hîn jî serdest e "Her wiha divê hikûmeta Iraqê ne şert û mercên dahatê be. Helepçe, Barzan, Enfal û windahiyan hemû erkek e ku em li ser vê axaftinê telafî bikin.
Serokê baregeha Germiyanê Salar Mehmûd got: Parlamentoya Kurdistanê, Parlamentoya Iraqê û dadgehan ev tawan mehkûm kirin û yasa jî ji bo wê yekê derxistin, lê siyaseta şovenîstî rê nade ku qerebûkirina warisên xwe û avadankirina gundên ziyanpêketî bidest bixin.


PUKMEDIA