Di 104 saliya wê de... Efserên Kurd bûn navika damezrandina artêşa Êraqê

Ajans

Artêşa Êraqê

Her sal di 6ê Çile de, gelê Êraqê salvegera damezrandina artêşa Êraqê ku bi damezrandina dewleta Êraqê di sala 1921ê de hatiye damezrandin, pîroz dike.

Di 6ê Çileya 1921ê de komek efserên kurd û ereb bi serokatiya cinêral kurd yê bajarê Kerkûkê Cefer Paşa el-Eskerî, bi hewldan û tekoşîna xwe, fikra avakirina artêşa Êraqê çêbû ji dayik bûye bi serokatiya 14 efser, ku 8 ji wan efserên kurd bûn, bi navên (General Cefer Mistefa el-Eskerî, Serokê Desteya Damezrîner, Eqîd                                                                 Hemîd Ehmed, endamê desteya damezrîner, raêd Seîd Mihemed nûnerê fermandariyê, raêd Bekir Sidqî El-Eskerî nûnerê serok, raêd Tewfîq Wehbî Bêk, fermandarê kolêja leşkerî, raêd Ebdulrezaq Helmî, neqîb Hesen Husên El-Eskerî, neqîb Mihemed Emîn Zekî Bêy).


Yekemîn yekîneyên hêzên çekdar di dema desthilatdariya Brîtanyayê li Êraqê de hatin damezrandin û Wezareta Berevaniya Êraqê jî bi serokatiya Serfermandar Cefer El-Eskerî, ku dest bi avakirina beşên leşkerî li ser bingeha dilxwazan kir, û bi vî awayî foca Îmam Mûse Kazim hate avakirin.
Fermandehiya Hêzên Çekdar navenda xwe li Bexdayê damezrand, û Firqeya Piyade ya Yekem li Dîwaniye û Firqeya Piyade ya Duyem li Kerkûkê damezrandin û piştî wê jî hêzên asmanî yên Êraqê di sala 1931ê de hatin damezrandin û piştre jî hêzên deryayî di sala 1937an de. Artêşê di sala 1941ê de şerê xwe yê yekem di serdema nûjen de li dijî desthilatdarên Brîtanî kir. Piştî vê yekê çend şer û kodeteyên leşkerî derketin. Artêşa Êraqê di dawiya şerê Îran û Êraqê de bi 1.000.000 kes xwe gihaşt lûtkeya xwe û di sala 1990 de ji aliyê hejmaran ve di rêza çaremîn a cîhanê de cih girt.

Piştî rizgarkirina Êraqê ji aliyê Amerîkayê ve di sala 2003an de, parêzgarê sivîl yê wî welatî, Paul Bremer, biryara hilweşandina artêşa Êraqê da, ku piştre ji nûh ve hat avakirin û çekdarkirin, û niha li gorî rêzbenda malpera Global Power ya sala 2016ê, artêşa Êraqê di warê hêzê de di rêza 59emîn a cîhanê de ye.
Li Iraqê heta heta kodetaya 1963’an tevlîbûna artêşê bi dilxwazî bû lê niha neçarî ye.

PUKMEDIA