Bi budce û dahata navxweyî re mûçeyên sê mehan dikarin bên dabeşkirin

PUKMEDIA

Dravî Iraqî

Bersiva serokwezîr Mihemed Şîa Sûdanî deriyê hêviyên Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo dagirtina kêmasiya mûçe û karmendan ji bo zêdetirî du mehan digire. Di meha cotmehê de mûçeyê wan hat dayîn, lê bendewariya meha Mijdar û Kanûnê berdewam kir û encamên ji nû ve destpêkirina boykotê û girtina dibistanan dest pê kir.

Wezareta Darayî ya Iraqê ji bo hefteyekê 763 milyar dînar radestî Hikûmeta Herêma Kurdistanê kiriye, lê heta niha hikûmetê lîsteya mûçeyên meha cotmehê eşkere nekiriye û kêmasî jî 250 milyar dînar e.

Pabendnebûna herêmê pirsgirêkên mûçeyan çêkiriye

 Serokê Fraksiyona YNKê li Parlamentoya Iraqê Harem Kemal Axa ji PUKMEDIA re ragihand: “Di bersiva fraksiyona me de, serokwezîrê Iraqê got, hikûmeta Herêma Kurdistanê xemsariyê kiriye û pabendî biryara Dadgeha Federalî û yasaya bûdceyê nebûye, ku sedema paşxistina mûçeyan e. Ji ber vê yekê jî li gorî Mihemed Şîa Sûdanî divê hikûmeta Herêma Kurdistanê kêmasiya mûçeyan tijî bike.”
“Rast e li ser pirsa bûdceyê û paşxistina mûçeyên hikûmeta Herêma Kurdistanê dosyayeke dadgeha federal heye, lê belê yasaya bûdceyê jî heye ku hikûmeta Herêma Kurdistanê mecbûr dike dahatên neftê radestî hikûmeta federal bike. Ji ber vê yekê me 761 milyar dînar ji bo her mehek mayina sala 2024ê şandiye û kêmasiya ku Hikûmeta Herêma Kurdistanê neçar e çareser bike ji ber nepêkanbûnê." Kemal Axa got.

Bexda kêmasiya mûçeyê tijî nake

Li gor zanyariyên PUKMEDIA, hikûmeta Iraqê amade ye her sê mehan 2 trîlyon û 289 milyar dînar ji Herêma Kurdistanê re bişîne, ku mehane 763 milyar dînar e, lê Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi rêya Wezareta Darayî dibêje: “Çima di her sê mehan de pêwîstiya me bi 2 trîlyon û 994 milyar dînar heye, lewma her sê mehan carekê dê kêmasî bigihe 705 milyar dînar.

Herêma Kurdistanê ji bo cîbicîkirina biryara Dadgeha Federal îhmal dike

 Serokwezîrê Iraqê ji Fraksiyona Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) li Parlamentoya Iraqê re got:“Hikûmeta Herêma Kurdistanê biryara Dadgeha Federalî ya şandina dahatên neftê bo Iraqê bi cih neaniye.’’

Serokwezîrê Iraqê Mihemed Şîa Sûdanî li parlemana Iraqê got: “Bê cîbicîkirina madeyên qanûna bûdceyê û pirsgirêka radestkirina dahatên neftê, gumrik û xalên sînorî, pirsgirêkan bo mûçeyên herêmê çêkiriye. Em hêvî dikin ku ev pirsgirêk bi sererastkirina qanûna bûdceyê û ji nû ve destpêkirina hinartina petrolê çareser bibe.’’

Hikûmet dikare xwe bispêre dahata navxweyî

Li gorî Wezareta Darayî, dahata herêmê ji derveyî petrola mehane 300 milyar dînar e, li gorî PUKMEDIAyê, hikûmeta Herêma Kurdistanê dikare pişta xwe bi dahata navxweyî ji bo dagirtina kêmasiya mûçeyê herêmê bigire û Soran Omer jî  medyayê re got: "Hikûmeta Herêma Kurdistanê dahata 6 mehan ji Iraqê re neşandiye, ku zêdetirî 1 trîlyon û 800 milyar dînar e."

Vebijarkên çareseriya mûçeyê ji bo sê mehên dawî yên vê salê

Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo çareserkirina mûçeyên sê mehên dawî yên îsal çend bijarde hene.Hikûmeta Iraqê 763 milyar dînar ji bo mûçeyên meha Cotmehê dişîne. Di heman demê de, dahata navxweyî mehane 300 milyar dînar e. Kêmasiya mûçe tije bikin û mûçeyan belav bikin.

Duyem, Hikûmeta Iraqê biryar daye ji bo meha Mijdar û Kanûnê 763 milyar dînarên din ji Herêma Kurdistanê re bişîne, ku dê bigihê 1 trîlyon û 526 milyar dînar ku bêyî dahata navxweyî dikare were dayîn.Di meha Mijdarê de 998 milyar dînare.

Sêyem, şandina du 763 milyar dînar ji bo meha Mijdarê û Kanûna îsal ji aliyê Iraqê ve, 528 milyar dînar maye ku dikare kêmasiya mûçeyên meha Kanûnê û mûçeyên mehane yên meha Çile bê bikaranîn û meha  12 dabeşkirin.

Bi vê mekanîzmayê hikûmeta Herêma Kurdistanê dê mûçeyên sê mehên dawî yên îsal dabeş bike, bêyî ku mûçe winda bibe.

PUKMEDIA