Rojavayê Kurdistan serkeftinên serbazî kir destkeftên siyasî û diplomasî

Nivîskar: Welîd Hemîd Xelîl

Beşdariya serkirdeyên Kurd di Konferansa Ewlehiyê ya Munchenê de, ku di navbera 13 û 15ê Sibata 2026an de pêk hat, ev ne çalakiyeke demkî ya peywendiyên giştî ya Kurdan e, yan jî tenê amajeyek sembolîk di nav karnameyek navneteweyî de ye, lê belê lûtkeyeke salane ye ku bi dehan serokên dewlet û hikûmetan, zêdetirî 100 wezîrên derve, wezîrên parastinê û berpirsên payebilind yên ewlehiyê ji parzemînên cuda tîne cem hev, ew wekî yek ji qonaxên herî girîng di şêwekirina arasteya stratejîk de li cîhanê tê hejmartin, nemaze yên ku di hevkêşeyên herêmî û navneteweyî de têkildar in.

Beşdarbûna General Mazlûm Ebdî û Xanim Îlham Ehmed pêşketinek kalîteyî di xwezaya peywendiya di navbera hevpeymaniya navneteweyî û herêmên xwerêveber yên li Rojavayê Kurdistanê de ye,ew piştgiriya ku di çarçoveya têkoşîna li dijî DAIŞê de bi awayekî leşkerî dest pê kir û li ser bingeha pêwîstiya hevkariyên ewlehiyê bû, îro eger heye ku bigihîje astek siyasî û dîplomatîk ya damezrandîtir, rastî ev e ku peywendiya dualî ya di navbera Kurdan û hevpeymaniya navneteweyî de hêdî hêdî ji çerxa "hevkariya meydanî" derdikeve û diçe qada naskirina siyasî gav bi gav, di vê çarçoveyê de jî, vexwendina serkirdeyên Rojavayê Kurdistanê ji bo Konferansa Cîhanî nîşan dide ku hêzek Kurdî heye ku kêmek maye bigêje astek bilind ya nûnareyetî û naskirinê.

General Mezlûm Ebdî û Xanim Îlham Ehmed bi fermî ji bo Konferansa Ewlehiyê ya Munîhê hatin vexwendin û beşdarî civînên alîgir yên bi wezîrên derve û serokên dewletan re bûn ku ji Wezîrê Derve yê Amerîka Marco Rubio dest pê kir, ev yek jî nikare ji guhertina ku Munîh ne tenê platformek ji bo şîrovekirina ewlehiya navneteweyî ye were veqetandin, belê, ew wêstgehek e ku têde pêşînî û hevsengiyên sîstema navneteweyî ji nû ve têne pênasekirin,beşek ji vê qadê bûn tê vê wateyê ku pirsgirêk êdî ne tenê di odeyên leşkerî yên girtî de tê birêvebirin, lê bûye beşek ji gotûbêjên siyasetê yên asta bilind.

Hevdîtina di navbera Mezlûm Ebdî û Esed Şeybanî Wezîrê Derve yê Sûriyê û Marco Rubio Wezîrê Derve yê Amerîka de nikare tenê wekî rêkeftineke protokolî were şîrovekirin, berevajî vê, divê ew wekî sînyalek siyasî ya bi baldarî hesabkirî were şîrovekirin; lidarxistina civîn û nûneratiyên paralel di çarçoveyek dîplomatîk a fermî de, ew asta naskirina siyasî ya rola serokatiya Kurd wekî lîstikvanekî çalak di hevkêşeya Sûriyê de nîşan dide; wv wêne, di bandorên xwe de, ne tenê tê wateya berdewamiya peywendiyên Amerîka bi hêzên Kurdî re, li şûna wê, pêşniyara ji bo veguhestina peywendiyên ji hevrêziya leşkerî bo çarçoveyek berfirehtir ya naskirina siyasî, ku peyamek ne rasterast ji Şamê re dişîne ku Washington pirsgirêka Kurdî wekî pirsgirêkek ewlehiyê nabîne, derbas bû,lê, wekî hêmanek domdar di rêziknameyên qonaxa bê de, ew her wiha nîşan dide ku Sûrîye êdî ne tenê ji bo civatek taybetî ye, lê belê ji bo hemî rol û pêkhateyên xwe welatek e.

Di bûyerên dawî de, Hêzên Sûriye Demokratîk gelek erd winda kiriye, Amerîka jî ji piraniya baregehên xwe yên li Sûriyê vekişiyaye, ji rewangehek kevneşopî ve ev dikaribû wekî destpêka vekişîneke tevahî ji piştgiriya navneteweyî bihata şîrovekirin, lê tiştê ku li Munchenê rû da nîşan dide ku peywendî hîna bi dawî nebûye, di şûna wê de, cewherê wê guheriye û êdî parastin êdî ne bi hejmara baregehên leşkerî, lê bi berçavgirtina pirsgirêkê li ser mêza biryardanê ya navneteweyî tê pîvandin.

Girêdayî tiştên ku dibe ku li pişt perdê rû dabe, destnîşankirina hin taybetmendiyên wê ne dijwar e,hevdîtinên Marco Rubio bi serkirdeyên Kurd û wezîrê derve yê demkî yê Sûriyê re, di heman çarçoveyê de,ji bo me nîşan dide ku Washington hewl dide hevkêşeyek nû ava bike ku ew jî piştgiriyê dide pêvajoyeke siyasî li Sûriyê ku Kurd têde hevbeş in, dibe ku di heman demê de, gerantîyên têkildarî bi  ne navendîkirin, û parastina pêkhateyên herêmî û ji nû ve pênasekirina peywendiya di navbera hikûmeta navendî û herêman de di civînên weha de wekî mercên giştî wekî Hêla Sor yên ne nivîsandî nayên sepandin,lê, ev rêbaz çend egeran li xwe digire, ji aliyekî ve ew dikare nîşan bide ku roleke herêmî ya zelaltir ya Kurdan li navçeyê heye û dibe ku hevrêziyek ji nişka ve di navbera nûnerên her du beşên Kurdistanê de li ser pêşeroja Sûriye û Îraqê.

Ji aliyekî din vejî , ew dikare bibe beşek ji endezyariyeke herêmî ku têde hêzên serdest yên cîhanî hewl didin pirsgirêka Kurd di nav sînorekî de birêve bibin ku nagihîje xala ji nû ve xêzkirina sînoran, belku divê zêdetir li ser damezrandina modelek xwerêveberiya kontrolkirî di nav dewletan de be.

Hevpeymaniya navneteweyî, ku bi hinceta şerê li dijî DAIŞê dest bi hevkariya bi rêveberiya xweser re kiriye, xuya ye ku fêm kiriye ku bidawîanîna aliyê leşkerî nayê wateya bidawîanîna pirsgirêkê, ji ber ku nebûna aramiya siyasî valahiyên ewlehiyê didomîne, ji ber vê yekê, bilindkirina peywendiyan ji bo çarçoveyek dîplomatîk dibe ku hewldanek be ji bo misogerkirina aramya demdirêj bêyî tevlêbûna leşkerî ya berfireh.

Hebûna Munchenê ne tenê derfetek bû ji bo kişandina wêneyan, lê di heman demê de kêliyek veguherînê bû ji bo Kurdan, yên ku tevî windakirina hin ji ax û hêzên xwe,lê  li ser mêza navneteweyî man e, lê, hebûna wan di vê kêliya taybet de, piştî paşdakêşana li ser erdê, ev yek nîşanî me dide ku pirsgirêk êdî tenê bi mantiqa kontrola leşkerî nayê pîvandin, berevajî vê, ew bi cihê xwe di mîmariya rêkeftinên herêmî yên pêşerojê de di navbera tengbûna erdnîgarî û berfirehbûna siyasetê de tê pîvandin, qonaxeke nû dest pê dike ku tê de pirsgirêka Kurd di qadeke navneteweyî ya berfirehtir de tê birêvebirin, ku hevkêşe ne tenê bi topan, lê bi kursiyên ku xwediyên wan destûr in ku li dora mêzê rûnin jî têne çareser kirin.

Her weha gelê me yê qehreman li bajarên (Silêmanî, Helebçe, Kerkûk, Ranya, Erbîl û Duhok)yên Başûrê Kurdistanê, rola aliyên siyasî, û hindek serkirdeyên din, û xwepêşandanên girseyî yên gelê me, ku her cûre piştgiriya madî, manewî û exlaqî pêşkêş kirin, û bi dehan ciwan çûn Rojavayê Kurdistanê da ku piştgiriyê bidin xwişk û birayên xwe yên ku li eniyên pêş yên şer li dijî komên terorîst û çekdarên hikûmeta Demkî ya Sûriyê şer bikin.

Di dawiyê de em dikarin bêjin: Destkeftiyên ku hatine bidestxistin û niha jî xebat ji bo wê berdewam in, berhema helwestên jîrane yên serkirdeyên Kurd û berxwedan û serhildanên gelê me li çar perçeyên Kurdistanê ne û welatên Ewropî û hemû deverên cîhanê ji bo bidestxistina destkeftiyên zêdetir bi dest bixin, ji ber vê yekê divê em li ser yekrêzî û helwestên xwe yênneteweyî berdewam bin.

Mîna ku helbestvanê Kurd yê koçkirî Cîgerxwîn gotiye: (Egere em nebin yek, emê ji nav biçin yek bi yek).

PUKMEDIA