Erebên Sûriyê û kurdên wê

Serbest Nebî mamosteya felsefeya siyasî li Hewlêrê

Îro li Sûriyê du cure Ereb hene yên dilsoz bo Sûriyê kêmin, hinek ji wan erebên ser bi Turkiyê ve ne yan erebên ser bi Îranê û wilayeta Feqiyê ve ne. Li aliyekê Erebên Tirkiyê, li aliyê din Erebên Îranê û Welayetên Feqîh hene. Ew bi hev re di şerekî giran û nekokiyan de ne û ji hev hez nakin, lê bi hev re li hev dikin carekê tenê.

paredoksa yekem ewe bi hev re dijminatiya Kurdan dikin û dixwazin wan bişkînin. Yek ji bo xatirê axayê xwe yê tirk ku fobiya kurdan pêre ye dijminatiya kurdan dike, ya din jî ji bo axayê xwe Waliya Feqiyê dijminatiya kurdan dike. Ev dijminatiya hevpar û dilsoz şîwwaya parastina Erebî û nasnameya niştimanî ya Sûriyê dema ku rewa be digire. Erebên sûrî ji bo xatirê axayên Tirk û Îranî nefretê di navbera xwe de diguherînin û şer dikin, erebiya xwe paşguh dikin, tenê di rûbrûbûna kabosa Kurd de erûbûya xwe bi bîrtînin. Di heman demê de Tirkiye û Îran erebiya wan bin pê dike.

Paradoksa duyemîn, ku di fikir û reftarên Erûbî yê Sûrî de ye em ji xwendina dîrokê û serpêhatiyên wî bi zelalî derdixin holê, ew e ku dijminê dîrokî yê Ereban û nasnameya Erebî ye, ku tehdîdeke dîrokî ya hebûnê pêk tine, di her demî de temsîla kurdan ne kiriye, ne li Îsraîl jî, xetereya ku di serdema me de acîl tê dîtin her tim faris û tirk bûye. Di nava nakokiyên bi Îsraîl re, Ereban dijminên xwe yên dîrokî Tirk û Farisan ji bîr kirin û ji bîr kirin û li hember wan xemsar bûn, di berdêla wê de Erûbiya xwe winda kirin . Li Şam û Êraqê hkurd we dihat wênekirin ku tabora pêncê ya Îsraîlê yeyan Îsraîl yê duyeme û divê bên tepisandin, şewitandin û heta ji holê rakirin. Wan guh neda wê yekê ku Hulagu nekarîbû êrîşî Bexda û Şamê bike heta ku nebû alîgirê kurdan, wek Sultan Selîm I û George Bush jî. Ji ber vê yekê gotina ku ji serokê nemir Cemal Ebdul Nasir re tê gotin di vê çarçoveyê de girîngiyeke awarte digire dema ku got: Kurd helmete cîhana erebî çêdike, heger ne berxwedana kurdan bûya wê demê Tirk û Îranî dê Sûriye û Êraq bi hev re daqurtanda û erebî li wan bikira.

Paradoksa sêyem: paradoksa desthilatdariya kurdan. Wateya wê ya kûr, rast, ne ragihandî dibêje: Ez qebûl nakim ku Kurd bi min re wekhev be û di beşdariya siyasî de wek min be, bi zimanê wan yanê (Ez naxwazim kurd min birêve bibe), hûn çawa qonaxên herî xerab ên ku welatê we tê de derbas bûye rave dikin? ya herî zalim ew e ku Kurd li ser navê Erebîbûnê dibin kole û hebûna wan tê înkarkirin. hûn wê yekê rewa dikin? Ma qedera Kurd mehkûm dike ku heta hetayê bijî û bindest bimîne, û berdêla têkçûna we ya rêvebirina hikim dide? Nimûneyek rast bilê.

Di dawiyê de, çima gava ku hûn pesnê dîroka xwe û destkeftiyên wê didin, hûn kesên ku yên ji bilî we hikim kirine bikar tînin, û piraniya wan ên ku di wê de pêk anîn û afirandin ne girêdayî we ne? Ma ev Ereb bûn, Ibin Sîna, El-Farabî, Îbn El-Muqeffa, Îbn Xeldûn, Selahedîn Eyûbî û heta di serdema nûjen de pêşengên ronesansê we jî El-Kawakibî, El-Efganî, Mihemed Ebdûh, Ehmed Şewqî, El-Zirkelî, Marûf El-Rûsafî, Mihemed Kurd Elî, Xeyr El-Dîn El-Tûnisî... û bi dehan kesên din, ma hemû nereb bûn? Piraniyan wan kesan Kurd bûn ku bi erebbûna we pîs ne bibûn! Çawa hûn ji xwe re reva dikin ku li ser neteweyên din xwe bilind bikin û bi destkeftiyên wan xwe bibînin, bêyî ku ew ji nasnameya we de bin?

Helbet em nabêjin ku Kurd desthilatdarî be û eren bin dest bin. Çareserî ew ku mirov wekhev bin bêyî ku asta cûdahiya nasname û baweriyê di navbera wan de hebe, ji bo ku ev pênasîn bi eşkereyî di nav wan de were guheztin di wergera siyasî û mafî de, ango wekheviya statû û rol û azadiya bijartinê û çarenûsa xwe, bi yekane û komî.

Dr.Serbest Nebî
Mamosteya Felsefeya Siyasî li zanîngeha Koyê

PUKMEDIA