Rola nehevsengî yê Rûsiya li Sûriyê

Fethulla Huseynî

Nûnerê taybet ê Serokê Rûsyayê Vladimir Putin bo çareserkirina siyasî li Sûriyê Alexander Lavrentyev ragihand ku dibe ku Serokê Sûriyê Beşar Esed û Serokomarê Tirkiyê Receb Tayb Erdoxan bi amadebûna Vladimir Putin bicivin, û wê berpirsê Rûsî ji kanalên Rûsî re tekez kir ku civîn dê piştî bidawîbûna nexşerêya asayîkirina peywendiyên navbera Sûriyê û Tirkiyê were lidarxistin.

Moskow û hewldana lihevkirina Sûrî-Tirkî
Li gorî Lavretyev, proseya asayîkirina peywendiyên di navbera Sûriyê û Tirkiyê de sist nebûye, belku berovajî vê yekê bi demê re ber bi pêş ve diçe, ku ev yek rola nehevsengiya Rûsyayê li Sûriyê eşkere dike, ji destpêkirina qeyrana Sûriyê heta niha ji ber ku Rûsiya palpişt û hevkare ji Şamê re bi hemû hêz û karîna serbazî û pêwendiya dîplomatîk, her çend li Moskovayê bi rayedarên kurd re hevdîtin pêk aniye û her dem ji rola kurdan û peywendiyên bi Amerîkayê re ditirse, lê tu zextek li Şamê nekiriye ku dest bi danûstandinên cidî û berpirsiyar bi kurdan re bike ku bibe sedema çareseriya siyasî li Sûryê.

Rûsya baş dizane ku li Sûriyê du hêz hene ku dikarin nexşerêya çareseriyê diyar bikin ew jî Serokê Sûriyê Beşar Esed û Kurdên li wî welatî ne ji ber vê yekê diviyabû Rûsya roleke erênî li Sûriyê bilîsta, ne ku piştgiriya asayîkirina pêwendiyên Şam û Enqerê bike, nemaze ku Tirkiyê roleke nerênî di alozkirina kirîza Sûriyê de lîstiye.
Berjewendiyên Moskow û Enqereyê qeyrana Sûriyê aloztir dike û çareseriya siyasî ya çaverêkirî li Sûriyê paşguh dixin.

Şerê Ukraynayê
Dagirkeriya Rûsiya bi şerê demdirêj bi Ukraynayê re, ji hewldana nêzîkkirina Şam û Enqereyê bernedaye, ku dîsa wê li ser hesabê gelê Sûriyê be, ku Mosko wek aliyekî erênî ji aloziya Sûriyê dibîne ku niha bûye aliyeke neyênî di nav wê pevçûnê de ji ber ku xwe ji hemû têgihiştinên xwe yên bi Kurdan re veşartiye.
Mîna ku Rûsya dibêje: “Rewş bêyî hebûna leşkerî ya Amerîka li Sûriyê dê baştir bûya.” Ev neheqî li Kurdan û hêzên hevpeymaniya navdewletî ye ku li Sûriyê li dijî terorê şer dikin û heta niha jî şerê terorê dikin, ji bo avakirina rewşeke guncaw ji bo diyalog û danûstandinan, danûstandinên ku gelê Sûriyê li benda wan e, piştî salên şer, wêranî û derxistina bi darê zorê.

Ji ber vê yekê divê Mosko roleke baştir bilîze wek hêsankarê çareseriya siyasî ya ku gelê Sûriyê lê digere, ne ji îmzekirina rêkeftinên siyasî li ser navê hikûmeta Şamê ji ber ku ew piştgirî dide wê, ew ê krîza kujer li Sûriyê dirêj bike.

Pêwîstiya lihevhatineke Rûsî-Amerîkî heye
Belê, pêwîstiya Sûriyê bi lihevhatineke Rûsî-Amerîkî heye, lê berî her tiştî pêwîstiya wê bi lihevhatineke di navbera Kurd û rêjîma Şamê de heye, ji ber ku bingeha çareseriyê navxweyî ye, ne jinavbirina pirojeyên Sûriyê tenê bo xatira Enqereyê û dilniyakirina wê welatî ku piştevaniya mîlîşên radîkal kiriye ku Sûriye wêran kirine.


PUKMEDIA