riklam

سەرۆك تاڵەبانیی و جەواهیریی

بیروڕا 04:09 PM - 2023-10-02
د. ژینۆ عەبدوڵا

د. ژینۆ عەبدوڵا

د.ژینۆ عەبدولڵا*

پەیوەندیی نێوان سەرۆك مام جەلال رابەری بزوتنەوەی رزگاریی كوردستان و محەمەد مەهدی جەواهیریی (1899- 1997) شاعیری گەورەی عێراق،یەكێكە لەو بابەتە گرنگانەی پانتاییەكی بەرچاوی لە كایەی ڕۆشنبیریی عەرەبییدا بۆخۆی بردووە. دەكرێت یەكێك لە هۆكارەكانی ئەم بایەخدانە بگەڕێتەوە بۆ ئەو راستییەی كە جەواهیریی وەك كەسایەتییەكی ناسراو وخاوەن چەندین نازناو و ڕوناكبیر و شاعیرێكی مەزنی عەرەب بەدەگمەن هاوڕێی سیاسەتمەداران بووە و ئەگەریش بوو بێت ئەوا تا سەر نەبووە و زۆری نەخایاندووە هەروەك لەگەڵ عەبدولكەریم قاسم  سەرۆك وەزیرانی عێراق و رابەری كودەتا سەربازییەكەی 14ی تەمموزی ساڵی 1958ی عێراق روویدا و بەهۆیەوە جەواهیریی گەورە ناچاربوو لە ساڵی 1961دا وڵات جێبهێڵیت و بڕوات بۆ لوبنان.

 

بەڵام پەیوەندیی توندوتۆڵی ئەو شاعیرە ناوازەیە لەگەڵ سەرۆك مام جەلالی سەرۆك و سەركردەی ناوازە و هاوڕێەتییان لە ناوەندە ڕوناكبیریی و ڕۆژنامەوانییەكاندا بابەتێك بووە كە جێی رامان و سەرنج بووە بۆ زانینی هەوێن و هۆكاری ئەو پەیوەندییە پڕ لە خۆشەویستیی و رێزی دوو لایەنە.

 

گومانی تێدانییە كە شارەزایی سەرۆك مام جەلال لە زمان و ئەدەبیاتی عەرەبییدا تا ئەو ئاستەی بتوانێت  ژمارەیەكی زۆر لە شیعرەكانی ئەو شاعیرە مەزنە، كە دۆستێكی كەم وێنەی گەلی كوردستانیش بووە،  لەبەر بكات هۆیەكی تر بووە  بۆ زیاتر نزیك كردنەوەی ئەو دوو كەسایەتییە كەم وێنەیەی مێژووی سیاسیی و ئەدەبیی هاوچەرخی عێراق لە سەدەی رابردوودا.بەتایبەت ئەگەر ئەو راستییە بزانین كە شیعرەكانی جەواهیریی بە زمانێكی  هێند بەرز و باڵا نووسراو و وتراون كە تەنها دەستەبژێران لە ڕووناكبیرانی عەرەب توانیویانە پەی بە مانا و مەبەستەكانی ببەن.

 

لاپەڕەكانی دیوانی جەواهیریی لە پاڵ یاداشتە تایبەتییەكانی  خۆی لەلایەك و وتارو نووسینەكانی سەرۆك مام جەلال لەلایەكی ترەوە، تۆماری مێژوویی و ئەدەبیی بەنرخن كە لێوان لێون لە وێستگە و رووداوی پەیوەست بەپەیوەندیی دورو درێژی نێوان ئەو دوو زاتە كە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1959  ئەو دەمەی یەكەم سەندیكا-نقابە بۆ رۆژنامەنووسانی عێراق دامەزرا و جەواهیریی بوو بە نەقیب و  مام جەلالی تەمەن 26 ساڵیش بوو بەئەندامی دەستەی كارگێریی.

 

بەگوێرەی تۆمار و سەرچاوەكانی پەیوەندیدار بەم بابەتەوە, گرنگترین وێستگەی ئەو پەیوەندییە توندوتۆڵە، دامەزراندنی كۆمیتەی باڵای داكۆكی كردن لەمافەكانی گەلی عێراق بوو دژ بە داپڵۆسین و تیرۆر،دوای كودەتای یەكەمی بەعسییەكان لەساڵی 1963 دا. ئەو كۆمیتە باڵایە كە جەواهیریی سەرۆكایەتیی دەكرد و ژمارەیەكی زۆر لەكەسایەتییە ناسراوەكانی  بوارەكانی سیاسەت و رووناكبیریی لەخۆ گرتبوو لەنێوانیاندا مام جەلالی خەباتگێڕ كە نوێنەرایەتیی بزوتنەوەی كوردی دەكرد.

 

سەرۆك مام جەلال لە یادەوەرییەكانیدا بەم شێوەیە باسی پەیوەندیی خۆی و جەواهیریی دەكات:"سەردانەكانم بۆ پراگ و ئەركە سیاسییەكانم لەشەستەكاندا لەو وڵاتە زیاتر بوون لەهەموو سەردانەكانمدا هەمیشە لام مەبەست بوو زۆرترین كات لەگەڵ جەواهیریی بەسەر ببەم چ لەشوێنە گشتییەكاندا،یان لەماڵی خۆی كە هەمیشە میوانداری دەكردین".

 

بەگوێرەی سەرچاوە ئاگادارەكان پەیوەندیی كەسیی و كۆمەڵایەتیی و سیاسیی و رۆشنبیریی نێوان جەواهیریی و سەرۆك مام جەلال سێ‌ دەیە و نیوە بووە و لە شارەكانی پراگ و بەغدا و دیمەشق و بەیروت كە پایتەختەكانی چیكۆسلۆفاكیای جاران و عیراق و سوریا و لوبنانن بەدوای یەكدا.

 

سەبارەت بەپەیوەندیی شیعریش لەساڵی 1966 دا، جەواهیریی نامەیەكی سیاسیی تایبەتیی بۆ سەرۆك مام جەلال نووسیوە بەشێوەی شیعر لەساڵی 1981  دا وەك وەڵامێك بۆ نامەیەكی تایبەتی سیاسیی لە تاڵەبانیەوە بۆ جەواهیری كەبۆی ناردووە. لە بەشێك لەقەسیدەكەدا هاتووە:"

 

شوقاً “جلالُ” كشوق  العين  للوسن ، كشوقِ ناءٍ غريبِ الدار للوطن
شوقاً إليك وان ألوت بنا محنٌ ، لم تدر  أنا كفاءُ الضُّرِّ والمحن
يا ابن الذرى من عُقاب غير مصعدةٍ شمُّ النسور به ، إلا على وهن
وحسبُ شعريّ فخراً ان يحوزَ على … راو  كمثلك ندب  ، مُلهمٍ فطن

 

هەر بەو بۆنەوە مێژوونووسەكان سەرۆك مام جەلال بەپسپۆر و شارەزایەكی دیارو ناسراوی شیعرەكانی جوانیی و نیشتیمانیی و تەنانەت دڵداریش دادەنێن  بەتایبەت كە خودی سەرۆك مام جەلال لەكۆرو كۆبوونەوە و دانیشتنە سیاسیی و ئەدەبیەكاندا باسی كردووە.

 

 

PUKMEDIA

زۆرترین خوێنراو

هەواڵەکان دەنێرین بۆ مۆبایلەکانتان

ئەپڵیکەیشنی

app دابەزێنە

Play store app store app
The News In Your Pocket